Мекемеге келгеннен кейін жазасын өтеуші уақытының көп бөлігін кітап оқуға бөлген. Әсіресе, Абайдың өлеңдерін ерекше ынта-ықыласпен оқыған.

– Маған «Қарашада өмір тұр» өлеңі қатты әсер етті. 130 жыл бұрын, яғни, 1894 жылы жазылған екен. Оқығаннан кейін Абай Құнанбаевтың шығармашылығына ерекше көңілім тартты, – дейді жазасын өтеуші Сағыныш Құдайбергенов.

Жазасын өтеушінің мектеп кезінен сурет салуға әуестігі бар. Мекеме қабырғасында да бірнеше рет қабырға газеттері байқауына қатысып, жүлделі орындарға ие болған. Ақынның өлеңдерінен әсер алған ол Абайдың портретін салуға шешім қабылдап, мекеме әкімшілігінен материалдар алуға көмек сұраған.

– Сурет салу – адамның жеке басы мен шығармашылық әлеуетін дамытудың тиімді әдісі. Шығармашылықпен айналысқысы келген кез келген сотталушының бастамасын құптаймыз. Сурет салу арқылы олар өздерін дамытуға мүмкіндік алады. Мұндай шараларды өткізу сотталғандар арасындағы моральдық-психология­лық ахуалды жақсартуға ықпал етеді, – дейді мекеме бастығының орынбасары әділет подполковнигі Бақытжан Ахметов.

Салтанат ІЛИЯШ,
Ortalyq.kz

Сообщение «Өнерге әркімнің-ақ бар таласы» появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Тарихи тұлғаның кескіндемесі майлы бояумен кенепке салынған. Туынды 1982 жылы жарыққа шығыпты. Портреттен қолына қара алтынды ұстаған иықты, еңселі, көздері от шашқан жігітті көресіз. Бүгінде жүректей соққан, тамырдай солқылдаған, тоғыз жолдың торабына айналып, қызуымен байтақ Отанды жылытқан Қарағандыға қарап тұр. Жігіттің ойлы жанарына ғасырға жуық уақыт сыйып кеткендей. Бұл портрет – музейдегі ең құнды мұра.

– Елдің, жердің тарихын күй деген тылсым құдірет те өз тілінде баяндап бере алады. Сурет өнерінің де жөні бөлек. Портретке қарап, Қарағандының тарихын көре аласыз. Музейге келетіндердің көбісі осы картинаны көргісі келеді. Авторының өзі даңқты адам. Өнерін бағалаушылардың қарасы қалың. Музейіміз үшін бұл – үлкен мәртебе, – деді облыстық бейнелеу өнері музейі басшысының орынбасары Мейрамгүл Айдарханова.

Ерік НАРЫН,
Ortalyq.kz

Сообщение Шаһардың шежіресіндей туынды появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Бұл Владимир Троценконың соңғы үш жылдағы жұмысының жаңа кезеңі. Барлық жұмыстар сәулет кеңістігін ұйымдастырудағы иллюзия болып табылады. Графика мен коллаждағы аттракциондар шеруін, сондай-ақ фотографиядағы қаланың түнгі фотосуреттерін көруге болады. Көрерменге ештеңе күтудің қажеті жоқ. Келу, қарау, бағалау және ойлау керек… Қарағанды қаласы болашаққа бет бұрған шаһар сияқты, – дейді суретші.

Владимир Троценко – негізгі мамандығы бойынша сәулетші. Ол қаланың шағын аудандарының маңызды жоспарлау шешімдерін қабыллауда, ландшафтық жобалар, ірі саябақ ойын кешендерін құруда тікелей үлесін қосқан маман.

ҚР Суретшілер және Сәулетшілер одағының мүшесі. Қалалық, облыстық, республикалық және халықаралық көрмелерге қатысушы.

Вернисаждың басталуы сағат 16.00-де. Көрме 8 наурызға дейін жалғасады. Галереяның мекен-жайы: Комиссаров көшесі, 35а. Жұмыс уақыты: 10:00-ден 18:00-ге дейін. Кіру тегін.

Әділет ШОПЕН.

Сообщение Қарағандыда Владимир Троценконың жеке көрмесі ашылады появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Көрмеге Мыңғыш Әбілқасовтың туғантуыстарының коллекциясынан, сонымен қатар, суретшінің жарты ғасырлық шығармашылық жолын қамтыған бейнелеу өнері музейінің қорынан 70-тен астам картина қойылған.

– Көрме Мыңғыш Әбілқасовтың туғанына 80 жыл толуына орай ұйымдастырылған. Онда әр түрлі жанрдағы жұмыстар, соның ішінде, графика мен мүсін ұсынылған. Сондай-ақ, біз «Өнерім – менің өмірім» кітабы хақында айттық. Онда біздің мұражайда сақталған суретшінің 19 туындысы, отбасылық коллекциядан алынған картиналар және олардың сипаттамасы, фотосуреттері, әріптестерінің естеліктері бар. Мыңғыш Әбілқасов Қарағандының ғана емес, жалпы Қазақстанның бейнелеу өнерінің дамуына зор үлес қосты. Ол түс таңдау шебері, әдемі портретші, – деді мұражай директорының орынбасары Мейрамгүл Елубаева.

Мыңғыш Әбілқасов 2013 жылы «Шерубай-Нұра» картинасын салып жатқан кезде қолында қылқаламын ұстап тұрған күйінде бақиға аттанған екен. Оның соңғы онжылдықтағы жұмыстарының басты бағыты портреттер мен пейзаждар болды. Портреттерде суретші сыртқы ұқсастықты емес, адамның рухани әлемінің негізін іздегенін айтады өнертанушылар.

– Оның әрбір шығармасында терең ой мен көркемдік бірегейлік бар. Жұмыстың негізгі тақырыптары – табиғат, қазақтардың рухани өмірі мен тарихы. Ол портреттегі адамның мінезін дәл жеткізе білуімен ерекшеленді, – деп атап өтті педагог және өнер танушы Жүрсін Балкенов.

Ерік НАРЫН,
Ortalyq.kz

Сообщение Өнерге адал жанның өлмес мұрасы появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Ирина Борхман – 1902 жылдың 23 шілдесінде Мәскеуде дүниеге келген. Гимназияны бітіргеннен кейін педагогика факультетін тәмамдап, Вхутемаста Шестаковтан көркемдік білім алды. 1927 жылдан 1930 жылға дейін Германияның Мюнхеніндегі қолданбалы өнер мектебінде білімін жалғастырды. Содан кейін бір жыл Штарнбергтегі бейнелеу өнері институтында оқыды. Онда ол негізінен қозғалысты беру жұмысына негізделген сурет курсынан өтті. 1931 жылы КСРО-ға оралды. 1932 жылдан бастап Мәскеу, кейінірек республикалық, бүкілодақтық, 1937 жылы Париждегі Халықаралық көрмелерге белсенді қатысты.

1941 жылы фашисттік Германияның «жансызы» ретінде қуғын-сүргінге ұшырады. НКВД шешімімен он жылға сотталды және өмір бойына жер аударылды. Мерзімін өтеу орны – ҚарЛаг. 1942 жылдан бастап «Просторное» (қазіргі Ақой) ауылына, Жарық станциясына ауыстырылды. Ол тігін фабрикасында, бау-бақшада, қой фермасында аспаз, от жағушы болып жұмыс істеді. 1944 жылдан бастап көру қабілеті нашарлай бастапты. Сегіз ай емделді, кеңседе жұмыс істеді. Лагерьде сурет салуды 1948 жылдан бастаған. Сол бөлімдегі интерьерді жасады, құрылыс бөлімі бастығының кеңсесін бояды. 1950 жылы Қарабас маңындағы Таз тауға жіберілді. 1951 жылдың қыркүйегінде Ақмола облысындағы Журавлевка ауылына жіберілді. 1956 жылы 3 сәуірде босатылды. 1956 жылы 26 мамырда ақталды. 90-жылдары Мәскеуде қайтыс болды.

Облыстық бейнелеу өнері музейінде Ирина Борхманның екі картинасы сақталаған. Екеуі де – аса құнды жәдігер. Өйткені, Ирина Борхманның картиналары тек Мәскеуде, сосын осы музейде ғана бар екен.

– «Просторное» және «Даладағы ауыл». Екі картина да өнер түсінетін жандар үшін баға жетпес жәдігер. Мәскеуде және бізде сақталған картиналар шошқаның қанымен салынған. Бұл – лагерьдегі жағдайға байланысты болса керек. Тар қапаста ешкім суретшіге сапалы бояу мен қағаз әкеліп бермейді. Лагерьде адамның рухы сынып кетеді. Екінің бірі шыдас бермейді. Шығармашылық – жаныңа дем, қуат береді. Ирина Борхман осы шығармашылығының арқасында ҚарЛагтан аман шыққан шығар деген ойдамын, – деді облыстық бейнелеу өнері музейінің ғылыми қызметкері Айгүл Омарова.

Ерік НАРЫН,
Ortalyq.kz

Сообщение Қанмен салынған пейзаж появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Мұражайға 30 шақты экспонат, 76 фотосурет және 34 құжат қойылған. Жалпы, мұражай 1932 жылы ашылып, алғашында, «политехникалық», деп аталды. Содан соң мұнда Мәскеуден 80-ге жуық шахта макеттері мен басқа да экспонаттар әкелінді. Ал, 1938 жылдан бастап, өлкетану мұражайына айналды.

– Қарағандыдағы геологиялық жұмыстар өткен ғасырдың жиырмасыншы жылы басталды. Содан кейін біздің өңірге геологтар ағыла бастады. Алғашқы зауыттар ашылды. Оның ішінде, Қарағанды-Ақмола теміржолы да іске қосылды. Осылайша, дамудың алғашқы кезеңдері басталды. Кейін геологтармен бірге дәрігерлер де келді. Мысалы, Герман Алалыкин, кейіннен ол ҚазКСР-дің еңбек сіңірген дәрігері болды. Ол осы өңірде жұбайы терапевт Ядвига Фридриховнамен алғашқы аурухана ашты. Ал, 1931 жылы шахталық ауылдың орнында жаңа қала құрылысы басталды. 1934 жылы көпқабатты үйлер салынып, сол жылы 10 ақпанда Қарағанды қала мәртебесіне ие болды, – деді мұражайдың ғылыми қызметкері Динара Сәкімбай.

Залға тағы кеншілердің алғашқы арнайы киімдері қойылған. Олардың көбісі қапсырма баумен түймелі бешпенттер. Киімдердің матасы да қатты, әрі қимыл-қозғалысқа ыңғайсыздау. Десек те, алғашқы кеншілер осы киімдерді киіп, еңбек еткенін жоққа шығара алмаймыз. Шахтер шамдары мен каскалары да қазіргідегідей жеңіл емес. Әжептәуір салмақты. Шахта құралдары да ұсынылған. Мысалы, балға, кирка. Мұражай қоры бұл жәдігерлермен 60-жылдары толықтырылған.

Жан АМАНТАЙ,
Ortalyq.кz

Сообщение Жылнама һәм жәдігер появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Көрмеге 90-нан астам жұмыс қойылды. Қаланың ажарын ашып тұрған көрнекі ғимараттар мен шаһардың бойтұмарына айналған ескерткіштердің макеті көрермен назарына ұсынылды. Көрме салтанатты түрде ашылды. Ән шырқалды, би биленді.

– Экспозицияда әртүрлі техникада орындалған жаңа жұмыстар ғана емес, бұрын қойылған жұмыстар да бар. Бұл – бейнелеу және сәндік-қолданбалы өнер, соның ішінде пластиктен жасалған жұмыстар және басқалары да бар. Облыстық мешіттің макеті де ұсынылды. Мұндай жобалар балалардың ойлау қабілетін дамытады. Осындай шаралар оқушыларға қазіргі әлемге бейімделуге, өмірде өз орнын табуға мүмкіндік беретін әлеуметтік дағдыларды сіңіреді, – деп есептейді №4 арнайы мектеп-интернатының директоры Гүлнар Қырғызбаева.

Облыстық мешіттің макеті былтыр жасалған екен. Мұның бәрі «Тәуелсіздік жылдарында салынған Қарағанды ғимараттары» жобасы аясында жүзеге асқан.

– Мешіттің макеті – 6 және 8 сыныптардың бірлескен жұмысы. Біз ПВХ, қағаз, өздігінен жабысатын тұсқағаз, картон, желім қолдандық. Мен ғимараттың алдыңғы бөлігін, есіктер мен мұнараларды жасадым. Менің ойымша, ойлағанымыз жүзеге асты, – дейді 8-сынып оқушысы Аружан Жұмашева.

9-сынып оқушысы Лучета Лисихай Станиславский театрына қарама-қарсы орналасқан «қобыз» мүсіндік композициясын салыпты.

– Мұнда менің бір жұмысым – қобыз қойылды. Мен бұл аспапты жақсы көремін және сурет салғанды өте ұнатамын. Мен қарындаштар мен бояуларды жаңа идеялар пайда болған кезде ғана қолға аламын, – деп бөлісті Лучета Лисихай.

Ерік НАРЫН,
Ortalyq.kz

Сообщение Балалар қиялындағы Қарағанды появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Алла Васильева – 1902 жылы Улан- Удэ қаласында ұстаздар отбасында дүние есігін ашқан. Бала кезінен білімге, шығармашылыққа бейім болыпты. Бойжеткен шағынан-ақ өнерімен таныла бастады. Жоғары мемлекеттік өнер-техникалық институтын бітірген. Портрет, дизайн өнерімен айналысқан.

1938 жылы НКВД-нің қаулысымен 5 жылға сотталған. Әуелі Алжирге жіберілген. Содан кейін Долинка кентіндегі ҚарЛагқа ауыстырылыпты. Дәл сол жылы аяулы жары ату жазасына кесілген және үкім кешікпей орындалған. Алла Васильева қамауда отырса да, шығармашылықтан қол үзбеген екен. Назарларыңызға ұсынылған «Қаршадай қыздың портреті» сол кезеңде салыныпты.

– «Қаршадай қыздың портреті» акварельді бояулармен салынған. Кескіндеме ҚарЛагта салынғаны туралы автордың өзі жазған. Яғни, қолтаңбасы бар. Туындыға үңілсеңіз, нағыз қылқалам шеберінің қолтаңбасын аңдауға болады. Акварельді бояуды еркін меңгерген. Адамның көзі мен бет әлпетіндегі маңызды детальдарды сәтті салған. Портреттегі қыздың кім екені бізге белгісіз. Аты-жөнін де білмейміз. Лагерьде туған бала болуы да әбден ықтимал. Кескіндемеде жылағаны көрініп тұр. Көзінде мұң. Әлденеден шошығанға да ұқсайды, – деді облыстық бейнелеу өнері музейінің ғылыми қызметкері Айгүл Омарова.

Заманның маңдайына сыймай кеткен дарынды суретшінің қолжазбасы ғаламторға жарияланды. Сонда Алла Васильева өз ғұмырына сипаттама берген. «Менің өмірім үш кезеңге бөлінеді. Біріншісі – менің балалық шағым, оқуға түсіп, өнерді қуғаным. Екіншісі – ең ауыры. Мәскеуден жер аударылып, лагерьге қамалған кезең. Үшіншісі – ғұмырымның мұңлы нүктесі. Бостандыққа шыққан соң рухтас, сырлас дос таппай қамықтым. Күйбең тіршілік пен қаусатқан кәрілік» депті.

Ерік НАРЫН,
Ortalyq.kz

Сообщение Акварельдегі мұң появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Петр Нерадовский – 1875 жылы дүниеге келген. Туындылары әлемнің өнер сүйген қауымы көз тіккен көрмелерге қойылған біртуар қылқалам шебері. Ол көбіне портреттер салған. Жаһанға даңқы тараған классик жазушы Лев Толстойдың кескіндемесін көп салған деседі. Әсіресе, «Л.Н.Толстой рояльда» деген туындысы кеңінен таралған. Атақты жазушының шығармаларындағы образдардың да портретін жасаған. Назарларыңызға ұсынылып отырған портрет солардың бірі болуы әбден ықтимал. Бұл туынды облыстық бейнелеу өнері музейінде сақталған.

– Туынды бұл музейге Мәскеу шеберханаларының бірінен келді. Құнды мұраның бірі. Петр Нерадовский жаңа заман жазушыларының, басқа да дарындардың бейнесін қағазға түсірген. Ол көбіне Лев Толстойдың портреттерін салған. Әсіресе, жазушының шығармаларындағы кейіпкерлердің иллюстрациясын жасаған, – деді облыстық бейнелеу өнері музейінің ғылыми қызметкері Айгүл Омарова.

Петр Нерадовскийдің тағдырына келетін болсақ, ҚарЛагта тұтқында болғаны туралы нақты дерек жоқ. Бірақ, Қарағандының тарихын зерттеген өлкетанушы Юрий Поповтың айтуынша, суретші ҚарЛагқа қамалған.

Ерік НАРЫН,
Ortalyq.kz

Сообщение Толстой кейіпкерлерін кескіндеген появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Мұражайда қаланың сәулет өнерінен сыр шертетін суреттерден көрме ұйымдастырылады.

– Қала мектептері мен колледждерінің оқушыларына арнап, көрме жиі өткіземіз. Мұндағы көрмені тамашалап қана қоймай, олар тақырыптық сабақтарды осында өткізе алады. Қала тарихы баршаға ортақ. Сол себепті, оқушылармен бірлесе жұмыс істейміз, – дейді мұражайдың ғылыми қызметкері Айгүл Омарова. – Мұражайдағы сабағымыз Қарағандының монументалды өнері тақырыбына арналмақ. Қаланың сәулет құрылысы ерекше. Біз оқушыларға қаламыздың монументалды өнерінің алуан түрлілігін көрсеткіміз келеді.

Мәселен, мұражай сабағына Манат Аманбаевтың «Нұркен Әбдіровтің ескерткіші» атты линогравюрасы қойылады. Суретші Павел Реченский қаланың қалай салынғаны жөнінде әңгіме өрбітеді. Сол кезде дүрілдеп тұрған «Юбилейный» дүкені, көпқабатты үйлердегі мозаикалық фотосуреттер тарихы да айтылады.

Бұл мұражай сабағы орта және жоғары сынып оқушыларына арналған. Мұражай сабағына 475-475 нөмірі бойынша жазылуға болады. Облыстық бейнелеу өнері музейі Қарағанды қаласы, Бұқар жырау даңғылы, 76 мекенжайында орналасқан.

Қасымхан БҮРКІТҰЛЫ,
Ortalyq.kz

Сообщение Шаһар сәулетінің сыры появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.