Қарағанды зиянды заттар шығарындыларын 4 мың тоннаға қысқартты
Мұндай көзайым дерек қоршаған ортаны қорғау шараларының нәтижелі болғанын аңғартса керек.
– Бұл кездейсоқтық емес. Өркениетке бейімделген өндірісті жаңғырту мен жасыл технологияларды енгізу бойынша мақсатты жұмыстың нәтижесі, – деп түсіндіреді облыстық экология департаментінің орынбасары Айман Құлатаева аймақтық коммуникациялар қызметінің ақпараттық алаңындағы тілшілерге жауап қата отырып.
Экологтардың айтуынша, залалды шығарындылардың әрі қарайғы азаюы – өңір тұрғындарының өмір сапасын жақсартудың алтын кілті. Мұны алдағы жылдар айқындай түспек. Иә, эмиссияларды төмендету бойынша жұмыстар жалғасу үстінде. Алғы шепте «ГРЭС Топар» ЖШС. Мұнда қазандықтардағы батареялық эмульгаторларды ағымдағы жөндеу жүргізіліп, бірінші кезеңдегі қазандықтардың түтін газдарын белсенді сіңіргіштермен өңдеу енгізілген. Май салқындатқыш турбиналарды жөндеу де назардан тыс қалған жоқ: жабдықтың тиімді жұмысын қамтамасыз етіп, энергия шығынын азайтты. «Kazakhmys Energy» компаниясы да артта қалмай эмиссияны бақылауды күшейтіп, жүйелердің жалпы сенімділігі артқан. Ал, «Kazakhmys Smelting» кәсіпорны скрубберді жөндеу мен реттеуге басымдық берген. Қарағанды, Теміртау және Балқаш тұрғындары ауа тазара бастағанын жасырмайды. Экологтар егер осы қарқын сақталса, өңір жаңа тұрақтылық стандарттарына жете алатынын болжайды.
Берілген экологиялық рұқсаттар шеңберінде облыстың ірі кәсіпорындары тарапынан былтыр табиғатты қорғау іс-шараларын іске асыруға 33 млрд теңгеден астам қаражат көзделген еді. Қомақты қаражат аймақты 2025-2030 жылдарға арналған экологиялық мәселелерді кешенді шешу жөніндегі жол картасын іске асыруға жұмсалуда. Стратегиялық мәні бар құжатта белгіленген ауқымды жұмыстар аясында өңірдің жетекші компаниялары техникалық және табиғатты қорғау шараларын жүзеге асырды. Алда – жаңа кезең: модернизациядан бастап, нәтижелі мониторингке дейін. Қарағанды, Теміртау және Балқаш тұрғындары қарқынның бәсеңдемеуін және өңірдің «жасыл» трансформацияның үлгісіне айналуын күтуде.
Бірақ, экология дегеніміз тек ауа сапасы ғана болмаса керек. Өңірдің өзекті мәселелерінің бірі – заңсыз қоқыс алаңдары. Ең қауіптісі жергілікті жұрт «Тарихи қоқыс алаңы» деп атап кеткен жерлер бірнеше жыл бойы топырақ пен суды улап келеді. Ұзақ уақыт назардан да тыс қалған.
– Бұл мәселе онжылдықтар бойы созылып келеді, оны радикалды түрде шешу керек, – дейді тұрғындар бірауыздан.
Кезінде салалық департамент бастамасымен Теміртаудағы Қ.Аманжолов, Подгорная көшелеріндегі ірі қоқыс алаңын тазалау үшін 100 миллион теңге бөлініп, жылдар бойы тауға айналған қоқыс ошағы ақыры жойылды. Есесіне көптеген тұрғын мұндай «құпия» нүктелер туралы білсе де, ресми полигондардағы заңды төлемдерден жалтару үшін қоқысты сол жерге тастайтынын қайтерсіз.
– Осыған байланысты, «қызыл аймақтарда», яғни, қоқыс үйінділері тұрақты түрде пайда болатын әрі тез өсетін орындарда қосымша бейнебақылау камераларын орнату мәселесін шұғыл қарастыруды ұсынамын. Мұндай проблемалық аймақтар облыстың барлық аудандарында кездеседі, – деді Қарағанды облысы бойынша экология департаментінің орынбасары Айман Заруханқызы. – Камералар тек қана заң бұзушыларды тіркеп қоймай, жаңа оқиғалардың алдын алатын мықты deterrent ретінде қызмет етеді. Әкімдіктерге облыс қалалары мен аудандарында осындай қауіпті учаскелердің толық тізбесін жасап, бейнебақылау камераларын орнатуға және рейдтік іс-шаралардың санын едәуір арттыруға міндеттеу қажет.
Бүгінгі таңда облыста 168 полигон бар, оның ішінде 53 полигон заңдастырылған.
Тазарту құрылыстары мен кәріз желілерінің жағдайы әл-әзірде сын көтергісіз. Тозу деңгейі 80%-ға жеткен. Кейбір елдімекендерде атымен жоқ. Өткен ғасырда салынған желілер тозған, ал технологиялық жабдықтар соншалық ескірген, таза өңдеу сапасын қамтамасыз ете алмай, токсиндердің табиғатқа және су қоймаларына түсуіне жол береді. Күнгейде кәріз желілері мүлдем жоқ. Тұрғындар бірнеше рет шағымданған. Әрекет ету уақыты келгендей.
Ерқанат КЕҢЕСБЕКҰЛЫ,
«Ortalyq Qazaqstan»
