Естеріңізге сала кетейік, 2024 жылғы 29 ақпаннан 1 наурызға қараған түні (сағат 00:00-де) жергілікті уақыт Астана, Алматы және Шымкент қалаларында, Абай, Жетісу, Ұлытау, Ақмола, Алматы, Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Қарағанды, Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан және Түркістан облыстарында 1 сағатқа кері ауыстырылады.

Осыған байланысты Көлік министрлігі авиациялық және теміржол әкімшіліктерімен, тасымалдаушылармен, әуежайлармен және вокзалдармен бірлесіп барлық қажетті дайындық жұмыстарын жүргізген болатын.

1 наурыздан бастап барлық жолаушылар пойызы бір уақыт белдеуімен жөнелтіледі.

Сағат тілін бір сағатқа артқа ауыстыру кезінде пойыздардың жүру кестесіне айтарлықтай өзгерістер енгізілмейді, сәйкесінше теміржолда бір уақыт белдеуіне көшу штаттық режимде жүзеге асырылмақ.

Сондай-ақ жолаушылар пойыздары туралы анықтамалық ақпаратты «1433» нөмірі немесе @ktzh_pp_bot Telegram боты арқылы тегін алуға болады.

Авиакомпаниялар авиабилеттерді сату жүйелеріне өзгерістер енгізіп, ресми сайттарда және авиакомпаниялардың әлеуметтік желілердегі парақшаларында барлық қажетті ақпараттық қолдау көрсетіліп жатыр.

Жолаушыларға бұрын сатып алынған билеттердегі түзетулер туралы хабарламалар және ұшудың жаңа уақыты көрсетілген жаңартылған билетті қалай жүктеу керектігі туралы егжей-тегжейлі ақпараты бар жеке ескертулер жіберілді.

Осы ретте «Қазақстанның авиациялық әкімшілігі» АҚ жанында +7 7172 79 82 14, +7 7172 79 82 13 нөмірлері бойынша «жедел желі» ашылғанын айта кеткен орынды. Рейс туралы ақпаратты нақтылау үшін әуежайлардың анықтамалық қызметтеріне, әуе компаниялардың байланыс орталықтарына хабарласуға болады:

Air Astana – + 7 7272 44 44 77, +7 7172 58 44 77, +7 702 702 44 77;

FlyArystan – +7 7273 31 10 10 (WhatsApp +7 702 702 0227);

SCAT –  +7 7252 99 88 80;

Qazaq Air – + 7 7273 56 14 14.

Жалпы уәкілетті органмен көлік саласындағы жұмыстың штаттық режимде жүзеге асырылуы мен азаматтардың ыңғайлылығы үшін тиісті шаралар қабылданды.

Облыс әкімдігінің баспасөз қызметі

Сообщение Бірыңғай уақыт белдеуі: рейске кешігіп қалмау үшін не істеу қажет? появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Үкіметтің «Қазақстан Республикасының аумағында уақытты есептеу тәртібі туралы» Қаулысына сәйкес 2024 жылғы 1 наурыз сағат 00:00-ден бастап елдің бүкіл аумағында бірыңғай сағаттық белдеу белгіленеді (UTC+5).

Астана, Алматы, Шымкент қалаларының, Ақмола, Алматы, Жамбыл, Қарағанды, Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан, Түркістан, Шығыс Қазақстан облыстарының және Абай, Жетісу, Ұлытау облыстарының әкімдіктері 2024 жылғы 29 ақпаннан бастап 2024 жылғы 1 наурызға қараған түні (сағат 00:00-де) жергілікті уақытты 1 сағат кейінге шегереді.

Айта кетейік, Қазақстанда уақытты есептеу мәселелері бойынша жұмыс тобына кірген қазақстандық ғалымдар мен сарапшылар Бірыңғай уақыт белдеуін құруды ұсынды.

Жұмыс тобы 2023 жылдың сәуір айында қазақстандықтардың неғұрлым қолайлы уақыт белдеуіне көшу туралы бірнеше рет өтініштеріне байланысты құрылды. Оған ғылыми институттардың, медициналық жоғары оқу орындарының, орталық және жергілікті мемлекеттік органдардың өкілдері, Парламент депутаттары және т. б. кірді.

Жыл бойы медицина, физиология, география, метрология сияқты түрлі бағыттарды ұсынатын жұмыс тобының мүшелері Қазақстан аумағында қолайлы уақыт белдеуін белгілеу мәселесін зерттеді.

Жұмыс тобының қатысушылары UTC+5 Бірыңғай уақыт белдеуіне көшу Қазақстанның көптеген өңірлері шынайы(табиғи) уақытқа барынша жақын уақытты пайдаланатын ең дұрыс және оңтайлы нұсқа болып табылады деген пікірге келісті.

Бұл ретте жұмыс тобы халықаралық тәжірибені зерделеді, оның барысында бірыңғай уақыт белдеуі әлемнің 175 елінде қолданылатындығы анықталды, ал бірден көп уақыт белдеуінде небәрі 22 мемлекет тұрады.

Уақыт белдеуінің ауысуына қалай бейімделуге болады?

Алғашқы күндері ағзаға көбірек ұйқы беріп, мүмкіндігінше ұйқының ұзақтығын бір сағатқа ұзартқан дұрыс, сонымен қатар дұрыс тамақтану режимін сақтау керек (майлы, ащы, ысталған тағамдарды, фаст-фудты, тәттілерді алып тастаңыз), дәрумендерге бай тағамдармен байытыңыз. Таза ауада көбірек қозғалу және серуендеу, шамадан тыс жүктемені азайту, әсіресе балалар мен қарт адамдар, осылайша кәсіби және тұрмыстық жүктемені азайту пайдалы болады. Балаларға қатысты балаға көбірек көңіл бөлу және оның қыңырлығына төзімділік таныту. Егде жастағы адамдарға ұйықтар алдында жеңіл серуендеуге, шамадан тыс физикалық белсенділіктен аулақ болуға, қан қысымын бақылауға кеңес беріледі. 

1 наурызға дейін жолаушыға нені білу керек?

ҚР Көлік министрлігі көршілес теміржол әкімшіліктерімен және «Қазақстан темір жолы ҰК» АҚ қатысушы қызметтерімен бірлесіп жолаушылар поездарының қозғалыс кестесіне өзгерістер енгізу бойынша жұмыстар жүргізді. Жолаушылар пойыздарының барлық өзгерістері ресми сайттар мен интернет-ресурстарда қол жетімді.

Жолаушыларды уақтылы хабардар ету үшін қызметкерлер арасында ҚР бойынша Бірыңғай уақыт белдеуіне көшу кезінде жолаушылар және қала маңындағы поездардың жүру тәртібі туралы тиісті нұсқамалар жүргізіліп жатыр. 

Жолаушылар анықтамалық ақпаратты 1433 нөмірі бойынша «Жолаушылар тасымалы» АҚ бірыңғай телефон анықтамалық қызметі арқылы немесе @KTZH_PP_BOT Telegram ботының көмегімен тегін ала алады.

Азаматтарға қолайлы жағдай жасау үшін авиакомпаниялар тарапынан авиакомпаниялардың ресми сайттарында және әлеуметтік желілерінде барлық қажетті ақпараттық қолдау көрсетеді.

Атап айтқанда, Air Astana, SCAT және Qazaq Air авиакомпаниялары авиабилеттерді сату жүйелеріне барлық қажетті өзгерістер енгізді, сондай-ақ барлық жолаушыларға тиісті хабарламалар жолданды.

29 ақпаннан 2 наурыз аралығында Қазақстанның Авиациялық әкімшілігінің жедел штабының негізінде 8 7172 798214, 8 7172 798213 нөмірлері бойынша «жедел желі» жұмыс істейтін болады. Сондай-ақ, рейстің өзекті мәртебесін нақтылау үшін жолаушылар әуежайдың анықтамалық қызметтеріне және Air Astana авиакомпанияларының Call-орталықтарына келесі нөмірлер бойынша 8 727 244 44 77, 8 7172 58 44 77, 8 702 702 44 77; FlyArystan 8 727 331 1010 (WhatsApp 8 702 702 0227); SCAT 8 7252 99 88 80; Qazaq Air 8 727 356 14 14 жүгінуі керек.

Сағатты ауыстыру кезінде гаджеттер мен техниканы қалай дайындау керек?

Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі қазақстандықтарға оларды жаңарту және жаңа уақыт белдеуіне уақтылы көшу үшін әмбебап нұсқаулықты ұсынады.

Бұл жаңартуларды алмаған азаматтар олардың жоқтығынан алаңдамауы керек. Құрылғылардың бағдарламалық жасақтамасын соңғы нұсқасына дейін жаңарту қажет.

Автоматты жаңарту, параметрлерде уақытты автоматты түрде анықтау және интернет байланысы қосылған кезде-уақыт автоматты түрде өзгереді, егер жоқ болса – қолмен өзгерту керек.

Жалпы ұсыныстар

1. Интернет байланысын тексеріңіз. Уақытты автоматты түрде жаңарту үшін құрылғы желіге қосылуы керек.

2. Уақытты автоматты түрде жаңартуды қосыңыз. Көптеген құрылғылар желілік уақыт қызметтерін пайдаланып күн мен уақытты автоматты түрде жаңартуға мүмкіндік береді.

3. Құрылғыны өшіріп қайта іске қосыңыз. Кейде өзгерістерді қолдану үшін өшіріп қайта қосу қажет.

Операциялық жүйелер бойынша нұсқаулық

Windows

1. «Басқару тақтасы» > сағат және аймақ > Күн мен уақытты ашыңыз.

2. «Интернеттегі уақыт» қойындысына өтіп, параметрлерді «Өзгерту» түймесін басыңыз.

3. Интернет уақытымен «Синхрондау» опциясы іске қосылғанына көз жеткізіп, «Қазір жаңарту»түймесін басыңыз.

4. Егер автоматты жаңарту жұмыс істемесе, Күн мен уақыт қойындысына өтіп, «Күн мен уақытты өзгерту» түймесін басып, дұрыс уақытты қолмен орнатыңыз.

macOS

1. Жүйе параметрлері > Күн мен уақытты ашыңыз.

2. Күн мен уақытты автоматты түрде реттеу опциясы таңдалғанына көз жеткізіңіз.

3. Егер қолмен орнату қажет болса, осы опцияны алып тастаңыз және қажетті өзгертулерді қолмен жасаңыз.

Android

1. Параметрлер > Жүйе > күн мен уақытты ашыңыз.

2. Күн мен уақытты автоматты анықтауды және автоматты уақыт белдеуін қосыңыз.

3. Егер автоматты орнату жұмыс істемесе, осы опцияларды өшіріп, күнді, уақытты және уақыт белдеуін қолмен орнатыңыз.

iOS (iPhone и iPad)

1. Параметрлер > Жалпы > Күн мен уақытқа өтіңіз.

2. Күн мен уақытты орнату опциясы үшін автоматты түрді қосыңыз.

3. Қажет болса, бұл опцияны өшіріп, дұрыс уақыт пен күнді қолмен орнатыңыз.

Қиындықтар туындаған жағдайда

• Амалдық жүйенің жаңартуларын тексеріңіз. Құрылғының ОЖ-нің соңғы нұсқасына дейін жаңартылғанына көз жеткізіңіз.
• Басқа желілік уақыт қызметіне ауысыңыз. Кейбір операциялық жүйелерде балама уақыт серверлерін таңдауға болады.
• Уақыт белдеуінің параметрлерін тексеріңіз. Орналасқан жеріңіз үшін дұрыс уақыт белдеуі таңдалғанына көз жеткізіңіз.
• Желі параметрлерін тазалаңыз. Кейбір құрылғыларда желі параметрлерін жаңғырту уақытты автоматты түрде синхрондау мәселелерін шешуге көмектеседі.
• Қолдау қызметіне хабарласыңыз. Егер мәселе шешілмесе, кәсіби көмек қажет болуы мүмкін.

Материалды әзірлеген Аида РАХЫМҚҰЛОВА

Сообщение Бірыңғай уақыт белдеуіне қалай үйрену керек? появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Халық пен билік арасында пікіралмасатын алаң болмаса, көпшіліктің жекелеген мұң- мұқтажы ескерусіз қалып қоюы бек мүмкін. Ал, Ұлттық сенім кеңесі – қоғамның өз пікірін білдіруіне қолайлы мүмкіндік берілген мінбер. Бұл жерде кез келген проблема жан-жақты талқыланып, оң шешімін табады деп күтілуде. Жан-жақты талқыланарына сенімді болудың да өзіндік себебі бар. Оған кеңес құрамындағы түрлі саладан мол хабары бар, танымал тұлғалардың негіз қалары анық. Қай-қайсысы да халық алдында беделге ие, өзіндік пікірі бар қоғам мүшелері. Демек, екіжақты ортақ шешім арқылы еліміздің дамуы жолында ауқымды істер атқарылады деген сенімге табан тіреуіміз керек.

Сағат СҰЛТАНОВ,

Шеңбер селолық округінің әкімі.

Сообщение Қоғам пікірі маңызды появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

    Сағатты сатып алсаң да, уақытты сатып ала алмайсың… Қазақ халқы ежелден уақыттың бағасын білген.”Ерте тұрған еркектің ырысы артық, ерте тұрған әйелдің бір ісі артық” деген халық даналығы сөзімізді қуаттай түседі. Қазақы уақыттың өлшеміне де таңданасың, таңдай қағасың. Мәселен қас-қағым: көзді ашып-жұмғанша кететін уақыт, шамамен 0,7-1 секунд аралығы.Сүт пісірім – ширек сағат шамасы, шамамен 15 минут болса, бие сауым – биенің екі сауымының арасы, бір сағат шамасындағы мезгіл екен. Одан бөлек, ұлы сәске, талтүс, кешқұрым деп уақытты өлшейді. Сонымен қатар, ат адым – ақпан айындағы күннің ұзаруы, ол 38 минутқа тең. Елік адым – қаңтардың басынан ақпанның аяғына дейінгі аралықтағы күннің ұзаруы, ол 74 минутқа тең келеді. Бұл уақыт өлшемін жасымыздан құлаққа құйып өстік. Мұны өзім де жиі пайдаландым. Қойшының баласымын. Қолыңа көп сағат та тие бермейді. Болған күннің өзінде баласың, жоғалтып аласың. Сонда қойды ауылға апаратын уақытты күнге қарап межелейтінмін. Бала күнімізде күн сағатты пайдаландық. Күн сағат демекші, тарихқа көз жүгіртсек алғаш рет күн сағатын мысырлықтар пайдаланған екен. Ең бірінші күн сағаты–гномон Египетте пайда болған. Күн сағаты бұлтты күндерде және түнде уақыт көрсете алмайтындығын ескерген қытайлар аспан денелеріне бағынбайтын бір ыдыстан екінші ыдысқа бірқалыпты тамшылап құйылып тұратын су сағатын ойлап тауыпты. Сағаттың тарихы қызық екен. Содан соң құм сағаты қолданысқа еніп, мұсылман қауым кейін құм сағатымен құлшылық уақытын белгіледі. Сағат жайлы тереңдей берсек тарқата айтар дүниелер көп. Әйтеуір, сағатқа – тәуліктiң ағымдағы уақытын анықтайтын және бір тәуліктен кіші уақыт аралықтарының ұзақтығын бірліктермен өлшейтін құрал деген анықтама береміз. Сөз орайы келгенде айта кетейік.

    Сағаттар сырғып, минуттар жылжып, уақыт көші тоқтамай зымырайды. Жылды да аяқтауға санаулы сәттер қалды. Еңкейген қариядан, еңбектеген балаға дейін көгілдір экранға телміріп, Елбасының сағат тілі он екіге бес минут қалғанда халықты Жаңа жылмен құттықтауын, жылы лебізін күтеміз. Бұл әр отбасының дәстүрлі үрдісіне айналған. Мешінмен қоштасып, тауықпен қауышатын уақыт таяп келеді. Сағат сартылдап соғып тұр. Аялдамайды. Кеудеміздегі ғұмыр сағат соғуын тоқтатпасын…

Нұрдос КӘРІМ

Сообщение Сағат появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Егемендік пен Елбасы егіз ұғым. Алаш аттан түскенде, хан тақтан түсетін қазақ даласында жастар фо­румының дәл Президент күні Тәуелсіздік сарайында өтуі де тегін емес-ті. Алда әлемге Алаш жұртының асқақтығын әйгілейтін азаттықтың тойы қылаң беріп тұр. Тәуелсіздік тойының қарсаңында Елбасымен жүздесуге еліміздің түкпір-түкпірінен жиналған жастардың осалы жоқ. Кілең қатарынан қара үзіп шығып, әр саланың тізгінін ұстаған жетекші жастардың әрқайсы – тәуелсіз Қа­зақ­станда туған өрендер. Ішінде Тәу­елсіздік құрдастарымен қатар, Дмитрий Баландин, Иван Дычко, Жазира Жаппарқұл сияқты Олимпиада жеңімпаздары да бар.

Қарағанды облысынан барған біздің делегатты облыстық жас­тар саясаты мәселелері жөніндегі бас­қарма бастап барды. Елуге тарта об­лыс жастарының басында аталған басқарма басшысы Мирас Құттыбай мен облыстық жастар ресурстық ор­талығының директоры Ақжол Құр­мансейітов бар. Жерлесіміз, жастар арасында әлем чемпионы Абылайхан Жүсіповтің орны тіптен бөлек.

Жастардың Елбасыға деген құр­меті шексіз. Соған орай Елбасы да «Жас ұрпақтың қуаты – бұл Тәуелсіз Қазақстанның қуаты, болашағы» деп ел ертеңдерінің еңсесін көтеріп тастады. «Тұңғыш Президент күнін­де және Тәуелсіздіктің 25 жыл­дығы қарсаңында өтіп отырған рес­публикалық жастар форумына қа­тысушыларды құттықтаймын! Бүгінгі күн xалқымыздың тариxына барлық қазақстандықтарды біріктірген күн ретінде енді. Жастар бақытты болсын! Еліміздің болашағы сендер арқылы мықты болсын! Қазақстанымыз, еліміз мәңгілік болсын!», – деп бастады сөзін Мемлекет Басшысы. Форум барысында білім беру, денсаулық сақтау, кәсіпкерлік, мәдениет, спорт, тіпті, ауыл шаруашылығы салаларында жетістікке жетіп үлгерген жастар Ұлт Көшбасшысын құттықтап, алғыстарын білдірді.

Форумға қатысушылардың назарын «Отан патриоты» атты сағат мануфактурасын ашқан қарағандылық жас кәсіпкер Арман Тосқанбаевтың лебізі бұрды. Президентті мереке­сімен құттықтаған ол: «Мен – жас кәсіпкермін. Қазір 25 жастамын, Тәу­елсіздіктің құрдасымын. Жеке өзімде 4 компания бар. Оның біреуінің өзі жылына 168 млн. теңге табыс табады. 33 жұмыс орнын қамтамасыз етіп отыр. «Отан» брендімен сағат жасайтын кәсіпорным «Қазақстанда жасалған» жобасын іске асыруға үлес қосуда. Сіздің тапсырмаңызбен жүзеге асырылып жатқан «Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламасының арқасында біздің кәсіпорын зор серпін алды. Сол себепті, Сізге зор алғыс айта отырып, Сізге арнап жасаған қол сағатты сыйға тартпақпыз», – деп Президенттің қолына сағатты өзі тақты. Елбасы өз кезегінде «енді тек өзіміздің отандық сағаттарды ғана тағамыз. Швейцария сағатын ұмы­тамыз», – деді риясыз жымиып.

Сөйтіп, Астана төріндегі алқалы жиында Елбасыға ерекше сыйлық ұсынған Арқа топырағы тумасының арқасында облыс жастары арқаланып қалды. Екі сағат бойы ел жастарымен емен-жарқын әңгіме-дүкен құрған Елбасы оларды еңбексүйгіштікке ша­қырып, кәсіпкерлікпен айналысуға үндеді. Бастысы, біртұтас ел бол­а­шағы – жастардың кеудесінде ертеңге деген сенім нығая түсті.

Жәнібек ӘЛИМАН

Сообщение Тұңғыш Президентке тарту – бізден появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Сағат Сыдыққызы Батырханова – 1956 жылдың 10 қазанында туған. Білім жоғары – 1978 жылы әл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің журналистика факультетін бітірген. 1978-1997 жж. редактор, Қарағанды облыстық радиосының бас редакторы, Қазақ радиосының Қарағанды облысы бойынша меншікті тілшісі, 1997-2000 жж. республикалық «Хабар» агенттігінің Қарағанды облысы бойынша меншікті тілшісі, Қарағанды облыстық телерадиокомпания төрағасының орынбасары – бағдарламалар директоры, 2000-2001 жж. Азаттық радиосының Астанадағы бюросының бас редакторы – бюро жетекшісі, 2001-2012 жж. «Азаттық» радиосының Прагадағы редакциясында редактор, онлайн продюсер қызметін атқарған. 2013 жылдың наурыз айынан «Қазақстан» РТРК» АҚ Қарағанды облыстық филиалының бас редакторы.

Замандастары, сыйлас достары Сағат Батырханды еркелетіп, өзімсініп «Қазақтың сары қызы» дейді. Біз сары қызды қазақтың шын мәніндегі қайсар қызы деп атадық. Ол туралы жазу жеңіл сияқты көрінген. Қателесіппіз. Қиын екен. Өзіміз ғана емес, қалың жұртшылық аса қадірлейтін осынау қайсар қыздың шығармашылық жолындағы жетістігі мен азабын, адами ғұмырындағы азаматтық ажары мен кісілік келбетін жүрекжарды, шынайы талғамымызбен жаза алмаспыз деп ойладық. Кез келген жазбада автордың өз «мені» атойлап, еңбектің аздаған субъективизмге ұрынары анық. Бірақ, ондайлар біздің дүниемізде аз шығар деп ойлаймыз. Біз асыра сілтеп жіберсек те, өзіміз пікірлескен оқырман, көрермен қауым өкілдері де, журналист жігіттер мен қыздар да (Астана, Алматы, Қарағанды, тіпті, Еуропада тұрып, қазақтың мүддесінің шырақшысы болып жүрген журналист әріптестері де) осынау қайсар қызға, қаһарман қызға жоғары баға бергенін («қайсар қыз» деуші біз, «қаһарман қыз» деуші солар) жоққа шығармаймыз.

Сонымен… Бірге қызметтес болып, «төртінші билік» атанған, көтерген жүгі зіл батпан, жегені – жантақ, жазғаны достан гөрі, дүрдараз жандарды көбейтіп жүретін журналистік салада жүрмесек те, Сағат Батырхан портретін өз толғанысымызбен және жоғарыда пікір айтушылардың ұсынысын ескере отырып, жасауға тырыстық.

БІРІНШІ КЕЗДЕСУ. Туған, өскен ортасына әр адам (әсіресе, қазақ) құрметпен қарайды. Ал, Сағаттың құрметі, тіпті, ерекше шығар, арғы-бергі тарихта ізі қалған, анау-мынау өз алдына, рухы биіктігінен кейбір хан-сұлтан, төренің қаһарынан айылын да жимаған киелі Қарқаралы, қайсар қыздың текті ата жұрты, жақындары кейіпкерімізді сол өлкеден бастау алған рухани шүйгіндіктен сусындатып, үлкен кеңістікке құлаш ұрғызған. Шындық үшін шырылдап, отқа түсетін қасиеттерді (көбімізде бола бермейтін) болмысына молынан сіңірген. Мектеп қабырғасы, ол кезеңде екінің бірі қол жеткізе алмайтын, таза бір жетесіз болмасаң бірден-ақ қанаттандырып жіберетін Қазақ мемлекеттік университеті, еңбекке араласу, журналистикадағы аға буын өкілдері өрнектеген өмір құбылыстары мен жеке адамдарды бейнелеуде дәстүр мен жаңашылдық сияқты тарихи-философиялық ұғымдардың аясында шыңдалуы – бәрі де батыр қыздың ең бір ізденіске, күрделі қайшылыққа толы кәсібінің қияға құлаш ұруына алғышарттар жасағаны даусыз.

1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы аға буын өкілдерінің дәрменсіз екеніне көз жеткізді. Ал, Сағаттай жүрек жұтқан қыздар мен жігіттер тоталитарлық тәртіпке қарсы бұлқынысын қайсарлықпен дәлелдеді де, кімнің кім екенін айғақтап берді. Дәл осы тұста Сағаттың да іште қордаланған ызасы мен наласы сыртқа шыққан. Желтоқсаншыларды жаппай қаралау мен қудалау орын алғанда, батыр қыз ақтау мен құптау жағында болды. Қайсарлығы мен өжеттілігін, шыншылдығы мен ұлтшылдығын азаматтық арының туы етіп көтеріп еді. Бір жайт еске түседі. Сол аласапыраннан соң ондай оқиғаны желеу етіп, қайраткер болып көрінуге тырысқан бір алаяқты (ол кісіңіз әлі де алаяқтығынан тыйылмай, ортамызда тайраңдап жүр) әшкерелегені Сағаттың өзін зор, әлгіндейлерді қор санағандығынан емес еді.

ЕКІНШІ КЕЗДЕСУ. Қайсар қыздың өзін-өзі тануы, өзін өзгеге танытуы «Азаттық» радиосымен тығыз байланысты. Тауды да, тасты да, көлді де, шөлді де басып, жүрегіне «қазағым», «тәуелсіздік», «ұлттық рух» деген киелі ұғымдарды ұялатқан Хасен Оралтайлардың «Елім-ай» деп егілуі, жабық жатқан, қараңғы қапаста тұншыққан Алаш арыстарын насихаттауы т.б. игілікті істері жүзеге асқан «Азаттық» еді бұл. Біздің пайымдауымызша, Сағаттай батыр қыздың ересен жетіліп, кемелденген, биікке құлаш ұрған сәттері сол кезеңнің аясында жүзеге асқан секілді. «Бізде бәрі жаман, тек Еуропада, басқа да шетелдерде бәрі жақсы» деген ұранға бергісіз пікірлердің шылауында кетіп қалмай, адамзат қоғамында біресе жеңіп, біресе жеңіліп, алайда, текетіресін еш уақытта тоқтатпайтын жақсылық пен зұлымдық арасындағы ымырасыз жайттарға, мінсіз құбылыстың еш уақытта болмайтынына, ең әділ, демократиялық деген елдің өзінде де саясатқа негізделген қитұрқылардың бола беретініне сарабдал журналистің сын көзімен қарап, зерделегені де сол кезеңнің үлесі еді. Бір ғажабы, салқынқандылық пен сабыр, талғам мен толғам, парасат пен пайымының арқасында өзіміз төбеге көтеретін, кейде дақпыртқа елігіп, дарынын шексіз деп бағалайтын кейбір танымал тұлғалардың кәдімгі екі аяқты, жұмыр басты пенденің бірі екендігі өз алдына, кісілік келбеті мен азаматтық ажарының мүлде төмен, пәс екеніне де назар аударған Сағат еді. Бұл – жалпақ жұртқа жаймаса да, журналист қыздың біреуді асқақтатып, біреуді тұқыртпақ ниетінен емес, Адамтану іліміне бой ұрып, сол ғаламат күшті, құдіретті әрі аса күрделі Жаратылыстың адами болмысына үңілу еді. Сол арқылы даңқ пен дақпырттың шекарасын белгілеуі еді, дүние жүзін жаулап алған ақпараттар ағынында өзгеге ұқсамас даралығы еді, өмір шындығы мен өнер шындығындағы тепе-теңдіктің сақталуына ұмтылу ниеті еді.

ҮШІНШІ КЕЗДЕСУ. Қайсар қыздың өмірлік ұстанымы, шындықты тайсалмай айтар өжеттілігі ол қызмет еткен барлық өңірде де өз ізін қалдырды. Ұмытпасақ, сірә, Чехияда, Прагада жүргенінде болса керек, жүрекжарды бір өткір мақаласы өзіміздің «Орталық Қазақстанда» жарияланды. Еліміздің Тәуелсіздікке қол жеткізген аз ғана жылдары ішінде демократиялық, құқықтық институттар бірден қалыптасып, өзгеге үлгі боларлықтай дәрежеге жетуі, әрине, мүмкін емес-ті. Талай азаматтардың сол мақала төңірегінде ой толғағаны, біразының құптап, біразының кірпідей жиырылғаны да есімізде. Алайда, дәл сол шағын еңбектің талайдың кеудесінде сілкініс пен серпіліс тудырғаны ақиқат болатын. Бір шындықтың бары рас: ол – көз майын тауысып, микроскопқа немесе ақ қағазға, обсерватория айнасына немесе физика мен химияның күрделі қатпарларына үңілген, атағы жер жарған академиктен гөрі, экранға шығатын диктор немесе сахнада өнер көрсететін жас әнші әлдеқайда танымал болады. Көрермен де бірдей емес. Әлгі тележүргізушінің ойлы толғамын, көтеріп отырған проблемасының аса өзекті екенін мойындайтындар бар, сонымен қатар, кезекті бір науқанға орай апыл-ғұпыл өткізе салатын жедел хабарды бағалайтындар бар. Ал, өз өңіріне қызметке оралған батыр қыздың ізденісі мен шығармашылық саласындағы берік ұстанымы облыстық теледидар басшылығынан қолдау тапқанын айту керек. Тәжірибелі журналист талай тың жобалар мен өзекті бастамаларға жетекші болып жүр. Сағат Батырхан осы мекемеде қызмет істемесе де, сол тың жоба, көкейкесті хабарлар талантты журналистердің арқасында дүниеге келер-ау, алайда ізденгіш азаматтардың батыр қыздан бағыт-бағдар алғанын, мықты қолдау көргенін ешқайсысы да жоққа шығара қоймайтынына сенімдіміз. Жасырмайықшы, көптеген журналистердің хабар жүргізгенде белгілі бір қалыптан шыға алмай, өз көзқарасын хабарға қатысушыға таңа отырып айтқызатыны, кей реттерде хабарға мекеме, ұйым басшысының өзі келмей, бағынышты қызметкерін жіберуі, ал, ол артық бірдеңе айтып қойдым ба, бастығым не дейді деп жаутаңдайтыны өтірік емес қой. Көңіл жықпастық, тың көзқарас, соны идеяның аздығы ізденгіштік сипаттан айырады. Біраздан бері «Сағатпен сұхбат» хабары эфирге шықты. Көрермен ретінде бұл хабардан күтеріміз көп.

Бұқаралық ақпарат құралдарында қызмет істеу абырой ғана емес, қайралған алдаспанды қолыңда ұстағаныңмен бірдей. Не өзіңді, не өзгені жаралауың оп-оңай. Қиындықтан алып шығар жол – парасат пен пайым, шеберлік пен шыншылдық, білім мен біліктілік.

Осыларды алға тарта келіп, өзіміз «Қайсар қыз» деп ат қойған Сағат Батырханға қандай қасиеттер тән деп толғандық. Ақыры, таптық. Ол – ұлттық мүддеге адалдық екен. Сырттан келіп, біздің төлтума мәдениетімізді ешкім де зерттемейді, тарихымызды ешкім де жазып бермейді, ешкім де бұқаралық ақпарат құралдарында насихаттамайды. Өзіміз ғана танып қоймай, өзгеге де танытатын – ақпарат айдынында жүргендер. Сол жолда жүргендер көп. Олар үшін ең мықты марапат – көрермен мен оқырманның бағасы. Себебі, олар – ҰЛТТЫҚ МҮДДЕ жолындағы жандар. Солардың бірі – біздің қайсар қыз – Сағат Батырхан.

Мәуен ХАМЗИН,

филология

ғылымдарының докторы, профессор,

Қазақстан

Республикасының

мәдениет қайраткері.

Жомарт ОСПАН,

Қазақстан Журналистер

одағының мүшесі.

Сообщение Қазақтың қайсар қызы появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.