Осындайда жергілікті әкімдердің аймақтың айнасына айналған қос газет – «Ortalyq Qazaqstan» мен «Индустриальная Караганда» басылымдарына қолдау білдіріп жүргендері бізді қатты қуантады. Мысалы, бүгін Ақтоғай ауданының әкімі Абылай Аманжолов хабарласып, аудандық мәслихаттың төрағасы Рашид Әбеуовпен бірге жергілікті «Қазпошта» бөлімшесіне барып, аталған екі газетке жазылғандарын жеткізді. Аудан басшыларының бұл бастамасы көпке үлгі боларлық іс екендігі сөзсіз.

Газет ақпарат таратушы ғана емес, елдің рухани-мәдени өркендеуіне ой қосатын бірден-бір идеологиялық құрал. Бұл сөзімізге дәлел де, мысал да келтірудің қажеті жоқ. Мысалы, Ақтоғай ауданының тыныс-тіршілігі, кешегі жетістігі мен бүгінгі жаңалығы облыстық газеттер бетінде үнемі және үзбей беріліп келеді. Мұны аймақ жұрты жақсы біледі.

– Газетке жазылу жұмыстары белсенді түрде жүріп жатыр. Аудан халқының облыстық қос газетке деген көзқарасы түзу және осы басылымдарға жазылып жатқан оқырмандар саны күннен күнге артып келеді, – деді аудан әкімі.

Ербол ЕРБОЛАТ,
Ortalyq.kz

Сообщение Ақтоғайда газет оқырмандарының саны артып келеді появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Осы жылы Ақтоғай ауданының Қызыларай ауылдық округіне қарасты «Ерасыл» шаруа қожалығы орташа өнім алу көрсеткішін жаңартып, әр гектардан 25 центнерден бидай алып отыр. Осымен екінші жыл бидай мен арпа еккен шаруа қожалығы Қостанай облысынан жоғарғы сапалы тұқым алып, жерге дер уақытында сіңірген. Нәтижесі де жаман емес. Бидай да, арпа да мол өнім беріпті. Әр гектарынан 30 центнерден арпа алған көрінеді.

– Әрине, жерге тұқымды тастадың, әрі қарай дақыл өздігінен өспейтіні тағы бар. Оның суынан бөлек, тұқым дайындауына, кү тіміне, түрлі аурудан қорғайтын дәрісіне, тыңайтқыштарына уақытылы көңіл бөліну керек. Бір қуантарлығы өңірде дақыл тұқымына қатысты мәселе болған жоқ. Себебі, өзіміздің еліміздегі шаруашылықтар да бүгінде жоғары сұрыпты тұқым дайындауды қолға алғанына бірнеше жыл болды. Ауыл шаруашылығына қажетті жер жыртатын, қопсытатын, тырмалайтын, тұқым себетін, суаратын, әр түрлі арамшөптерді жоятын, егінді жинайтын, кептіретін техникаларды сатып алдым. Келесі жылы комбайн сатып алып, егістік алқапты кеңейтуді жоспарлап отырмын. Жақында конкурс арқылы 160 гектар жерді иелігіме алдым. Бос жатқан жерлерді тиімді пайдалануды жөн санаймын, – дейді «Ерасыл» шаруа қожалығының жетекшісі Ержан Нұртазин.

Айта кетейік, «Ерасыл» шаруа қожалығы 2020 жылы құрылған. Бүгінде 15 адамды жұмыспен қам тыған. Бұдан бөлек, ауыл жастарын еңбекке баулып, алдарына азын-аулақ мал беріп отыр. Адал жұмыс атқарған азаматтарға, қаладан бірнеше пәтер алып берген. Үш бірдей бордақылау алаңын салған. Қазір қолында 300-ге тарта сиыр мен жылқы бар. Фермер шаруашылық жұмыстарына, ауыл жастарын тартқан. 5 жылдық келісімшартқа отырып, жоғары жалақы төлеп, сонымен қоса, мал беріп, оны көбейтіп алуға мүмкіндік жасауда. Осылайша, ауыл азаматтарының болашақта жеке фермер болып қалыптасуына үлкен септігін тигізіп отыр.

Нұрдос КӘРІМ,
АҚТОҒАЙ ауданы
Ortalyq.kz 

Сурет автордан

Сообщение Еңбегіне қарай өнбегі появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Абай және ХХІ ғасырдағы Қазақстан» атты мақаласында: «Қазіргі өркениетті мемлекеттердің барлығы дерлік шоқтығы биік тарихи тұлғаларымен мақтана алады. Олардың қатарында саясаткерлер, мемлекет және қоғам қайраткерлері, қолбасшылар, ақын-жазушылар, өнер және мәдениет майталмандары бар. Қазақ жұрты да біртуар перзенттерден кенде емес. Солардың ішінде Абайдың орны ерекше. Бірақ біз ұлы ойшылымызды жаһан жұртына лайықты деңгейде таныта алмай келеміз» деген болатын. Осы айтылғандай, біз де алтын бесік Ақтоғайдың, Тоқырауынның қасиетті арнасынан шыққан қайталанбас біртуар тұлғаларымыздың бар болмыс-бітімін толықтай зерттеп-зерделей алмай келеміз.

Абайтану ілімінде Семейдің Шыңғыстауын «Ұлылар мекені» деп атайтын пікір қалыптасты. Оған негіз болып отырған Абай және оның ақын шәкірттері, Шәкәрім, Мұхтар Әуезов секілді тұлғалардың шығуы екені анық. Ендеше біз де Ақтоғайдың қасиетті топырағы, Тоқырауынның киелі суы бар атамекенімізбен және ұлт тарихында төрден орын алған ұлы тұлғаларымызды құрмет тұтамыз. Салыстырмалы тұрғыдан алғанда бұл орынды да.

Сыр бойының тумасы Досбол шешен ел аралап жүрген бір сапарында жолы біздің осы Сарым еліне түсіпті. «Сырт көз – сыншы» деген ғой, сонда елмен жата-жастана танысып-біліскен соң қайтарында біздің елге:

Тұяқтысын семіртіп,
Пұл қылатын жер екен,
Құл-құтанын сөйлетіп
Би қылатын жер екен,
Ағаштарын әсемдеп,
Үй қылатын жер екен.
Алпыстағы кемпірін,
Қыз қылатын жер екен, – деп баға беріпті.

«Елің, жерің жаман» деу былай тұрсын, «итің нашар екен» дегенге бола намыстанатын қазақ емеспіз бе? Қалай дегенмен де бұрындары да, қазір де Ақтоғайдың ел-жұрты, ұрпағы намыс тұтатындай кемдіктің болмағаны анық. «Кәрсөн» руының «Қозыбақ» атасының сөз біледі деген Иманбай атты бай да беделді бір адамы атақты Керней Құлжанбек болыстан:

– Бізде ел жақсысы кімдер болады? – деп сұрапты. Сонда Құлжанбек болыс еш ойланбастан:
– Ол – Сарым елі, – депті. Иманбек өркеуде, тентек мінезді адам болса керек, бұған бірден ашу шақырады да:
– Қалайша Сарымдар жақсы болмақшы? – деп келісе қоймапты. Сонда Құлжанбек болыс айтыпты:
– Оған үш бірдей айтарым бар. Біріншіден, Майқы баласы қоңсыны көп қондырады, іштеріне келген Тобықты, Табын, Қожа, Алшын, Керей баласын бөлектемеді, әрқайсысын тайпа ел қылып, өз билігін өзіне берді.

Екіншіден, біздің ел мына шөлден жайлауға Наршөккенге көшкенде жолда Талды мен Нұрада отырған Сарым елі жері үстіне барып қонамыз. Сонда «мұның қалай?» демейді, «қашан көшесің?» демейді, көшкен күні жылап айырылысамыз. Ал әрі «Қызылтау» барып қонғанда Қояншы-Тағай ағамыздың балалары қолына бір-бір сойыл алып, жылқыға күн туғызбайды, тез арада көшкенше малға маза бермейді.

Үшіншіден, Майқының артықшылығы «бізде де қожа бар, сізде де қожа бар, соларды біз не істедік? Біздер ұры еттік, сіздер жынды еттіңіздер. Ал Майқы баласы елін иманға ұйытып, баласын қожадан оқытып отыр» деген баға беріпті.

Міне сырт ел осылай бағалаған елімізден шыққан ұлы тұлғаларды тек санамалап қана тоқталайық.

1. Ұлт тағдыры үшін күрескен тұлғалар: Ә.Бөкейхан, Ә.Ермеков, Ақбайдың Жақыбы.
2. Ердің құнын екі ауыз сөзбен шешкен би-шешендер: Шабанбай би, Қараменде баба, Сана би, Күзембай би.
3. Ел қорғаны болған батырлар: Жидебай батыр, Жалаңтөс батыр, Ағыбай батыр, бүкіл Сарымды бастап Кенесары-Наурызбай көтерілісіне қосылған сұлтан Кұдайменде Ғазин мен Бабеке батыр.
4. Әдебиет пен өнер саңлақтары: Ә.Найманбаев, Н.Орманбетұлы, Шашубай ақын, Кенішбай ақын, Аққыз күйші, К.Байсейітова, М.Хамзин, М.Ержанов және бүгінгі Д.Әркеновке дейінгі тағы басқалар.
5. Қазақ баспасөзінің тұңғыш редакторы, публицист Д.Сұлтанғазин.
Енді бұларға ғалымдар мен мемлекет қайраткерлерін қоссақ, ұзақ тізім жасауға болар еді. Оны бәрі біледі, сондықтан тоқталып жатпаймыз.

Міне, осындай ұлы тұлғалар шоғырының бір ғана Ақтоғай топырағынан шығып, ұлт тарихынан орын алу себебі неде? Ол – Пассионаризм! Пассионарлық латынша passio, французша рassion – құмарлық, құштарлық деген ұғымды білдіреді. Ғалым Л.Гумилевтің тұлғалар көп шығатын этностың пайда болу үдерісін түсіндіруде белгілі бір аймақта ғана аса дарынды да талантты тұлғалардың шығатынын дәлелдеу үшін енгізген ұғым, оның «Этногенез және Жер биосферасы» атты әлем мойындаған теориясындағы негізгі термин.

Л.Гумилевтің дәлелдеуі бойынша, аса қабілетті этнос өкілдерінің қалыптасуы ғалым В.Вернадский ашқан ғарыштан келетін күшті энергетикалық түрткі – биохимиялық энергияның нәтижесінде өтеді. Осы түрткі топқа, қауымдастыққа, жеке тұлғаларға артық энергия береді – ол пассионарлық деп аталады. Міне, осы энергиямен қамтылған ру қауымдастығы мен жеке тұлғалар ерекше қабілетті және белсенді болады, олар алдарына қойған мақсаттарына міндетті түрде жетуге ұмтылады. «Пассионарлар өзін тек белгілі бір мақсатқа жұмсайды, тіпті бар ғұмырын тек соған ғана арнауы мүмкін. Пассионарлар жаңғыру мен өзгерістерге жаны құштар адамдар», – деген Л.Гумилев пікірі біздің тұлғалар табиғатына сай келеді. Пассионарлық қауымдастықтар мен тұлғалар үшін мақсатқа жету өз өмірі мен тағдырынан анағұрлым маңызды және құнды. Оған мысалға үш Арысымызды айтсақ та жетеді. Бұл бір жағынан алғанда қазақи ұғымдағы ата-бабаның гендік тектілігін дәріптеуден туған «текті тұқым», «тегі жақсы», «қанына тартқан» деген секілді ұғымдармен астасып жатыр. Халық «жақсының арты жын болар», «жақсыдан жаман туар, бір аяқ асқа алғысыз, жаманнан жақсы туар, адам айтса нанғысыз» деген сияқты нақыл сөздерді босқа айтпаған да шығар. Ата-бабадан мирас болып келе жатқан тектілік ұғымын биосфера мен ғарыштан келетін биохимиялық энергиямен байланыстыра зерделеу қажет.

Гумилев анықтамасына жүгін­сек,­ пассионарлық – галактика, жұлдыздардың әсе­рімен, табиғат пен тарихтың қи­лы­ дүмпулерімен қайталанып тұра­тын­ заңды құбылыс. Пассио­нарлар бой­­­ларында тасыған күш-қуат­ты, жү­рек­теріндегі жалын жі­гер­ді айнала тө­ңірегін, келе-келе күллі қауым-жұр­тын өзгерту ора­йын­дағы мақсатты жұ­мысқа жұм­сайды. Олай болса, пассио­нарларды қоғамдық қозғалыстың не­ғұрлым белсенді өкілдері, жа­ңа­шылдар, жасампаздар десек те жа­раса­ды. Міне, біздің топырақтың даналары мен таланттары осындай жандар.

В.Вернадскийдің биогеохимиялық идеяларына сүйене отырып, Л.Гумилев пассионарларды сыртқы ортадан өзінің жеке қорғанысына қажеттен тыс қуат алуға туа бітті қабілеті бар және осы қуатты қоршаған ортаны өзгерту жолында мақсатты жұмысқа айналдыратын елден ерекше адамдар ретінде қарастырады. Сонымен қатар пассионарлардың айналадағы адамдардың мінез-құлқы мен психикасына белсенді ықпал ететінін айтқан. Адамдық ұжымдар белсенділігінің өзгермелілігін этногенез фазалары бойынша зерттей отырып, жекелеген пассионарлардың белгілерін сипаттай келе, Л.Гумилев әр дәуірде мұндай тұлғалардың пайда болу жиілігі этникалық жүйенің жалпы белсенділігімен байланысты екендігіне тоқталады. Бұл ендеше жоғарыда айтылған Досбол би мен Құлжанбек болыстың сөзіне нақты дәлел.

Олай болса Қаздауысты Қазыбек би бабамыз қалың Қаракесекті Үш Қазылық – Қарқаралы-Кент-Қызыларайға әкеліп орналастырғанда, В.Вернадский жазып жобалаған, Л.Гумилев ғылыми дәлелдеген ғарыштан келетін биохимиялық энергияның ерекше әсері Ақтоғай топырағында тарихи аса дарынды да талантты пассионар тұлғалар шығаратынын данышпандықпен білген демеске амалымыз жоқ. Қараменде бабамыз Семейдегі қалың Тобықтыдан жырыла көшіп, Дадан Тобықтыны Тоқырауын арнасына орналастыруын кездейсоқ оқиға дей алмасақ керек. Ол да жеке пассионарлық тұлға ретінде өз ұрпақтарының ертең тарих сахнасына шығуына туған жеріміздің қадір-қасиеті, ғарыш әлемі мен биосфераның қуат күшін дәл болжай білгендігіне қайран қалмасқа болмас.

Әрі-беріден соң әлемде жоқ, ғалымдар таң қалатын Ақтоғайдың Ақбидайының бірнеше түрінің тек Тоқырауын арнасында өсуінің өзін осы ғарыштан келетін күшті биохимиялық энергия мен биосфераның әсері деп ойлауға негіз бар.

Қалай дегенмен де Ақбидай, Бесбас бидай, Қожабидай, Ақбикеш бидай тәрізді ерекше дақыл түрлерінің тек Тоқырауын арнасында өсуі – осы ғарыш әлемінен келетін биохимиялық энергияның, яғни пассионаризм теориясының ықпалы дер едік. Жаңа пассионарлық деген латынша құмарлық, құштарлық дедік қой. Сол жаңалық ашуға деген құштарлық қарапайым ғана агроном маман Омаш Байжасаровтың бір сабақтан бес масақ шығатын бидай түрін шығаруына туған жердің қасиетті топырағы мен суына ғарыш әлемінің төккен нұры себеп болған демеске болмас. Бұл турасында 2021 жылы шыққан «Абыз дала, Аңыз дала – Ақтоғай» атты кітабымызда толық бір тарау жазылған, қажет деп тапқан адам оқып таныса жатар.

Ғалым Т.Кәкішевтің «Жоқтамасаң, іздемесең, алтын да жарқырамайды» деген сөзі бар еді. Жоғарыда аталған пассионар тұлғалардың ортасында аз зерттеліп жүргендер сұлтан Құдайменде Ғазин мен Дінмұхаммед Сұлтанғазин. Не бір белгі, не аудан орталығында көше атауы да жоғы ұят. Сол сияқты үш Арысымыздай пассионарлық тұлға қатарына жатқызсақ, әрине, артықтау да болар. Бірақ бүкіл Қазақстан бойынша «жынды» атауымен тарихта қалған екі-ақ адам бар. Бірі – жаңаарқалық «жынды» Әбен, екіншісі – біздің «жынды» Ысқақ. Замана алға тартқан құлдық қамытқа басын имей, ноқтаға басы сыймай, жүз жасқа тарта ғұмыр кешу не құдірет, не құбылыс!? Екі адамның бірі кеңестік идеологияға деген ішкі қарсылығын ащы сатира, мысқыл сөз арқылы жеткізген жоқ қой. Егер ол жынды болса, басы академик Ә.Марғұланнан бастап, талай марқасқалар неге келіп сәлем беріп, ел-жер тарихын сұрауға келгені бізді де ойлантуы керек.

Жаңа Қазақстан құрамыз деп жатырмыз ғой. Ендеше Ақтоғайдың да тек бүгіні ғана емес, өткен тарихы да жаңаша жазылу керек. Ағылшындарда «жалған ақша жасаушылар сияқты, жалған тарих жазушылар да өлім жазасына кесілу керек» деген сөзі бар. Ауданымыздың құрылғанына 100 жыл толу мерейтойы да жақын қалды. Соған «азған ұрпақ атасымен мақтанады» дегізбейтін, тайпалық, рулық сананы дәріптемейтін, ұлттық тұрғыдан ұлағатты, ғылыми тұрғыдан терең, тарихи тұрғыдан әділ энциклопедия шығару жұмысын осы бастан қолға алған дұрыс болар еді.

Жандос СМАҒҰЛОВ,
филология ғылымдарының докторы, профессор,
Е.Бөкетов атындағы Қарағанды зерттеу университеті.

Сообщение Ақтоғайдың пассионар тұлғалары появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

– Ақтоғай елінде бүгін ерекше жаңалық болып жатыр. Біздің елдің жанашыр азаматтары кәсіпкерлері ауданымызға қызмет көрсетуде. Ақтоғайлықтар кез келген істің көзін тауып, кәсібінен нәсіп тауып отыр. Бұл өз кезегінде ауданда кәсіпкерліктің кең өркен жайып, жұмыссыздардың санын азайтуға септігін тигізуде. Бүгін міне, біз сіздермен бірге Әуелбек Қасымбековтің өз қаражаты есебінен тұрғызған жаңа нысанның ашылуында бас қосып тұрмыз. Ерекше атап өтетін жайт – мұнда адамды жұмыспен қамтылып, ауданымызда жаңа нысанның бой көтеруі, – деді Ақтоғай ауданының әкімі Абылай Аманжолов.

Аудан тұрғындары моншаның ашылу рәсімінде халыққа қажетті нысан салған кәсіпкерге ризашылығын білдіріп, қариялар ақ батасын берді, ал ақ жаулықты аналар елдің амандығын тілеп, шашу шашты. Мұнан соң жиналған жұрт жаңа нысанның жұмысымен танысты.

Айта кетейік, заман талабына сай салынған қоғамдық монша 30 адамға арналған.

Нұрдос КӘРІМ,
Ақтоғай ауданы
Ortalyq.kz

Сообщение Кәсіпкерліктің өрісі кең появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Екі күнге созылған дүбірлі тойда мәдени-көпшілік шаралар өт­ті. Баба рухына арнап құран ба­ғышталып, ұлттық спорт түрлерінен, оның ішінде қазақша күрестен палуандар сайысы өткізіліп, ат жарыс, көкпар, жазба ақындар мүшәйрасы ұйымдастырылды. Ал­дымен Байдәулет бабаға, Талпақұлы Ахметжан бабаға және фәни жалғаннан бақилыққа аттанған ата-бабалар рухына арнап, Ақтоғай ауданының наиб имамы Ерлан Орынбайұлы құран оқып, соңынан бата жасады. Сонымен қатар, Ақтоғай ауданының әкімі Абылай Аманжолов құттықтау сөзін жеткізді.

– Көңілде көмескі тартқан кө­не заманнан көк түрікке дейін, көк түріктен бүгінгі Тәуелсіз көк байрақтың арасында қазақ халқының шарықтап шыңға шыққанын, құлдилап құзға кеткенін де көреміз. Тағдыры тайғақ кешіп, алқалы көл, ақтабан шұбырынды болған қазақ алмағайып замандарды, аумалы-төкпелі кезеңдерді басынан кешіп, тауқымет шексе де, кең байтақ, ұлан-ғайыр Ұлы даланы ұрпағына аманат етті. Елдік жолында ерекше қызмет жасаған Байдәулет бабаның қазақ елі үшін орны бөлек, – деді Абылай Аманжолов.

Руханият өнегесі боларлықтай маңызды шараны өткізу туралы алғашқы бастаманы баба ұрпақтарының ойына салып, бағыт беріп, жол көрсетіп, жетекшілік жасаған Сәкітай Сыздықов Байдәулет баба туралы тарихи деректерге тоқталып, баяндама жасады.

Одан кейін сөз алған ғалымдар қасиетті Түркістаннан келген рес­публикалық Қаздауысты Қазыбек би қоғамдық қорының төрағасы Пернетай Досыбеков, Е.Бөкетов атындағы Қарағанды зерттеу университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Қойлыбай Асанов, Е.Бөкетов атындағы Қарағанды зерттеу университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Мұхамедқали Әбдуовке Байдәулет баба ұрпақтары ат мінгізіп, шапан жапты.

Салтанатты шарада ақын, қазақтың «Сары тентегі» атанған Қуаныш Мақсұтов жүрекжарды лебізін білдіріп, жырдан шашу шашты. Бұл ақындарға да Байдәулет ұрпақтары құрмет көрсетті. Тойдың негізгі ұйымдастырушысы, Байдәулет бабаның кенжесі, Төле мырза ұрпағы, қарашаңырақ иесі Сәкітай Сыздықовқа арнайы «Асыл аға» әні орындалды. Оны шырқаған жиені, әнші Айгерім Жақыпбекова.

Ашылу салтанатының со­ңы­нан «Тоқырауын толқыны» ансам­блі Байдәулет баба тойына арнаған концерттік бағдарламасын қойды. Сонымен қатар, той қонақтары белгілі әнші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Досымжан Таңатаров, дәстүрлі және халық әндерін орындаушы Дінисламбек Жайлаубай ән шырқады.

«Биігі аласармас Байдәулет ба­­ба» тақырыбында ұйымдасты­рыл­ған жазба ақындардың мү­шәй­­расында Бағдат Мүбәрак I орынды, Қайрат Асқар II орынды, Қуаныш Аманқұлов пен Мақсат Күземхан III орынды еншіледі. Арнайы сыйлықты Қайрат Иманбеков, Жандос Түсенов қанжығасына байлады.

Нұрдос КӘРІМ,
Ақтоғай ауданы
Ortalyq.kz

Сообщение Биігі аласармас Байдәулет баба появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

«Көргені жақсы – көш бастайды», – демекші, мерекеге қатысушылар ауыл тарихын әріден қозғап құттықтауларын жеткізді. Ақтоғай ауданы әкімінің міндетін атқарушы Абылай Аманжолов, Қарағанды облысы мен Ақтоғай ауданының Құрметті азаматтары Сағадат Жапабайұлы мен Рымбек Жүнісұлы, Қарақой атанған колхоздың алғашқы төрағасы болған Аманқұл Сыбанұлының туған қызы Дамаш Әміржанова өздерінің құттықтау сөздерін естелікпен тамырландырып, ұрпақ үшін ұлағат боларлық пейілдерімен бөлісті.

– Жыланды тауының бөктерінде орналасқан Қарақой кешегі әкелеріміздің ізі қалған, шешелеріміздің от жағып, күл төккен құтты мекені. Бүгінде балқаштықтарды тұщы сумен қамтамасыз етіп, тұрғындардың шексіз алғысына кенеліп отырған Тоқырауын өзенінің өзі бастауын Қарақойдың іргесінен ағып өтетін Егізқойтас өзенінен алады. Мынау Қарақойдың шекарасында айнала қоныс тепкен «Ақсай», «Сабырбай», «Қарасу», «Айқай», «Тінәлі», «Қушоқы», «Қызылшоқы», «Басқора», «Шекеме», «Қызылқұдық» қыстақтары мен Тескенсу су қоймасын мекен еткен ағайын бүгінгі тойды ұйымдастырып, туған жерге тағзым етіп жатырсыздар. Аға буын үшін бұл жер жұмақтан кем емес. Осы топырақта кіндігіміз кесіліп, өмір жолымыз басталды. Жалғандағы жердің жұмағы – «Қарақой». Олай болса, оны қалай ұмытайық?! Жақын түгілі жатқа да жайлау мінез танытқан қадірлі ауылдастарым, туған жеріміздің тоқсан жылдығы құтты болсын!, – деді Рымбек Жүнісов.

Өзіндік мол тарихы бар өңірдің тойын өткізуге атсалысқан көпшіліктің еңбегі ескерілді. Бірқатар азаматтар аудан әкімінің Құрмет грамотасы және Алғыс хаттармен марапатталды. Қарақойдың мерейтойына орай белгілі ұстаздар, өлкетанушылар мен журналистер ауыл тарихы тақырыбындағы еңбектерінің басын қосып, кітап шығару ісін қолға алған болатын. Салтанат аясында «Қастерлі мекен Қарақой» атты кітаптың тұсаукесері өтті. Белгілі меценаттар Рымбек Жүнісов, Қайрат Төкішовтің демеушілігімен, ауыл халқының қолдауымен шыққан кітапты құрастырған және кітап материалдарын әдеби өңдеген ауыл тумасы Амангүл Қауымбекова.

Ұйымдастырып, шараның басы-қасында жүрген азаматтардың айтуынша, дүбірлі той өткізіп, ас беру 2 жылдан бері жоспарда болған екен. Дүбірлі думанда көптің назары мерекелік концертте болды. Ақтоғай ауданының тумалары, қазақ ән өнерінің жарық жұлдыздары Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Амантай Жұмашев, ҚР Мәдениет саласының үздігі Нұрай Танабаев, Е.Рахмадиев атындағы Астана Мемлекеттік академиялық филармониясының Бас директоры, Қарақой ауылының тумасы Ерлан Дәкеновтің орындауындағы әуезді әндер мереке шырайын кіргізіп, жиналғандарға ерекше рух сыйлады. Сондай-ақ, Ерлан Дәкенов­тің шашбауын көтеріп келген астаналық әншілер, ҚР Мәдениет саласының үздігі Сәулежан Тағзия, Халықаралық байқаулардың лауреаты Нұрсат Алмастың және жергілікті «Тоқырауын толқындары» ансамблінің концертін тамашалаған меймандар күннің ыстығына қарамай, өнерге құрмет көрсетті. Ақын Қойлыбай Асанның сөзіне жазылған композитор Қуандық Сәденовтің «Қарақой – құт мекенім» әнінің де тұсауы осы тойда кесілді.

Тойдың көркі делебені қоздырып, рухты аспандатқан спорттық іс-шаралар болды. Ата-бабамыздан мирас болып келе жатқан аламан бәйге, қазақ күресі, қол күрес, кір тасын көтеру, арқан тартыс сынды ұлттық спорт ойындарын тамашалап, оларға жәрмеңке ұйымдастырылды. Күн райы да ашық болып, шараның өз мәнінде өтуіне септігін тигізді. Шапқан сайын екіленіп, шаршы топтан қара үзетін, шашасына шаң жұқпаған кешегі Құлагерлердің ізбасарлары ат сүйер қауымның делебесін қоздырды. Көрермен бәйгенің барлық түрін сағаттап, тапжылмастан тамашалады. Аламан бәйгеде алдына қара салмаған Шет ауданы Кеншоқының «Көкдауыл» атты Нұрбек Төребековтің жүйрігі мәрені бірінші болып кесіп өтіп, 1 500 000 теңгені еншіледі. Ал, екінші орынға Ұлытау облысының «Байқасқа» атты Еркебұлан Өміртаевтың тұлпары, үшінші орынға Жамбыл облысының «Нұр» атты Сатжан Әседілдаевтың қылқұйрығы тұрақтады. Төртінші орынды «Айфон» есімді, бесінші орынға «Байқасқа» атты жүйрік иеленді. Жоғары деңгейде жалауы желбіреген күрес бəсекесі талайларды тамсандырды. Спорт сүйер қауым қазақ күресінен өтетін доданы сағынып та қалыпты. 60 келі салмақта қарақойлық Арнұр Көмекбай және 70 келіде Әбілхайыр Мәуленин, 80 келіде Бауыржан Хуанган Қарақойдың балуаны Бас жүлдені иеленді. Кір тасын көтеруде қос 24 келі кір тасын 69 мәрте көтерген Данияр Сейсенов еншіледі. Арқан тартыста «Қарақой арландары» жеңімпаз атанды. Ерлер арасында қол күресте жаңаарқалық Бекзат Серікбол, әйелдер арасында қарақойлық Қуаныш Карбозова чемпион болды. Ұлдар арасында «Жидебай» командасы және қыздар арасында «Жидебай» командасы Бас жүлдені жеңіп алды. Сондай-ақ, садақ атудан құралайды көзге атқан мергендер марапатталды.

Түс ауа ауыл мерекесіне арналған ауылдас-жерлестердің қатысуымен дайындалған концерт күн көкжиекке еңкейгенше толастаған жоқ. Ерекше форматта өткен концертте Қарағандыдан арнайы келген Қали Байжанов атындағы концерттік бірлестігінің әншілері және Қарақойдан түлеген әншілер Аққыз Құнарбекова, Дамир Жанғұтты, Ерғанат Есенгелді, Нұрлат Қуатбеков, Нұртас Төлегендер ағайынды сырлы да сұлу әнге бөледі.

Осылайша Қарақой ауылының алыс-жақындағы ағайынның басын қос­қан тағылымы зор шара ретінде жұртшы­лық жадында қалды.

Нұрдос КӘРІМ,
Ақтоғай ауданы
Ortalyq.kz

Сообщение Қарақойда той өтті дүбірлеген появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Бүгінде Президент тапсырмасына орай Ақтоғай ауданында ауыл шаруашылығы техникаларын жаңарту мақсатында біршама жұмыстар қолға алынған. Соның айқын бір көрінісі «QAZAQ MEAT» ЖШС директоры Бекболат Қожабаев инвестициялық жобаларды жүзеге асыру мақсатында Қостанай қаласынан қозғалтқыш күші әр түрлі көлемдегі «LOVOL» маркалы тракторын сатып әкелді. Сонымен қатар, серіктестік егістікке, қысқы мал азығын дайындауға қажетті техникаларын жаңартқан. Айта кетейік, аталған серіктестік негізінен асыл тұқымды мал шаруашылығымен шұғылданады. 1861 жылқы, ангус тұқымды 516 ірі қара, 4 мыңдай қой малын өсіруде. Шаруашылық иелігінде 30,0 мың гектар жайлымдық және шабындық жер бар. Шаруашылық иесінің айтуынша, қолда бар мал басын қыс айларында күтіп ұстау үшін 2000 тонна ірі сабақты мал азығы мен 100 тонна құрама жем қажет. Шаруа қожалық иесі алдағы уақытта жылқы өндірісін көбейтуді мақсат етіп отыр.

– Ауыл шаруашылығы техникасы паркін жаппай жаңарту – өзекті мәселе. Осыны ескерген Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына жолдаған Жолдауында ауыл шаруашылығына айрықша назар аударған болатын. «Қазір ауыл шаруашылығы техникасының 80 пайызы тозып тұр. Сондықтан, жыл сайын оның 8-10 пайызын жаңартып отыру қажет. Бұл ретте еліміздегі техника өндірушілер мен шаруалардың да мүддесін ескерген абзал» деген Мемлекет басшысы ауыл-аймақты дамыту үшін шағын шаруашылықтарды қолдау керек екенін жеткізді. Жаңа техника – сапалы мал азығын мезгілінде дайындаудың кепілі. «Көктемнің бір күні жылға азық» демекші, көктемгі егін егу, егіс алқаптарына тыңайт­қыштар себу, өсімдік зианкес­терімен күрес жұмыстарын, күзгі орақ науқанын уақытында іске асыруға мол мүмкіндік берді,– дейді «QAZAQ MEAT» ЖШС директоры Бекболат Қожабаев.

Нұрдос КӘРІМ,
Ақтоғай ауданы
Ortalyq.kz

Сообщение Жаңа техника табысты еселейді появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

– Борлы кенішіндегі катодты мыс өндіретін гидрометаллургиялық зауытқа өткен жылы 70 адам жұмысқа орналастырылды. Ал, биыл жобалық қуаттылығы толық жүзеге асқанда 150 жұмыс орны құрылады. Сондай-ақ, таяу жылдары өнеркәсіп саласында 830-дан астам жұмыс орнын құра отырып, темір және түсті металдарды өңдеу, мыс мөлшері жоғары штейн және молибден өндіру бойынша төрт ірі жобаны іске асыру жоспарлануда, – деді Ақтоғай ауданының әкімі Руслан Кенжебеков.

Спикердің айтуынша, медициналық қызметтердің қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін Қызыларай ауылында фельдшерлік-акушерлік пункт салынады. 2024-2025 жылдары алғашқы медициналық-санитарлық көмектің қолжетімділігін арттыру мақсатында «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» Ұлттық жобасы аясында 9 медициналық нысан Қуаныш, Нұркен, Ақши, Ортадересін, Ақжайдақ, Ақтас, Үшарал, Айыртас ауылдарында және Шұбартау ауылында құны 364,6 млн. теңгені құрайтын отбасылық дәрігерлік амбулатория құрылыстарын салуды жоспарлап отыр.

Аудан әкімі өз баяндамасында Шашубай кентінде кезекте тұрғандарды тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін 100 пәтерлі тұрғын үйді қалпына келтіру жұмыстары жақын арада аяқталатындығын жеткізді. Тұрғын үйлер осы жылдың бірінші тоқсанында пайдалануға берілмекші. Сонымен қатар, жеке инвесторлар арқылы Сарышаған мен Ақтоғайда кезекте тұрғандар тұрғын үймен қамтамасыз етіледі. Қазіргі таңда ауданда тұрғын үй кезегінде барлығы 440 адам тұр.

Мемлекеттік бағдарламалар бойынша міндеттемелердің жыл аяғына дейін толық орындалатынын мәлімдеген аудан басшысы, жұмыспен қамту, білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет, спорт салалары бойынша да қол жетіп отырған жетістіктерді жан-жақты сипаттады.

Оның мәлімдеуінше, жыл басынан спорт салалары бойынша атқарылатын іс-шаралар жоспары бекітіліп, кестеге сәйкес ұйымдастырылуда. «Ауыл – ел бесігі» арнайы жобасы арқылы Сарышаған кентінде денешынықтыру-сауықтыру кешенінің құрылысы 2023 жылы басталған. Құны 1 млрд. 1 млн. теңгеге жобаланған нысан биыл пайдалануға беріледі. Сонымен қатар, «Қазақстан халқына» қоры арқылы Шашубай кентінде жылдам салынатын әмбебап спорт залы құрылысы және Ақтоғай ауылындағы қолданыстағы стадионды қалпына келтіру жұмыс­тары жүргізілетін болады.

– Биыл білім беру саласына 6 миллиард 068,4 миллион теңге қаржы бөлінді. Мектептердің 1-4 сынып оқушыларын ыстық тамақпен қамтамасыз етілуде. Сонымен қатар, білім ошақтарына жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Мектепке дейінгі білім беру мекемелерінде 1-6 жас аралығындағы балалардың 92,2 пайызы, яғни, 484 бала балабақшамен қамтылып отыр, – деді аудан басшысы.

Айта кетейік, аудан халқын таза ауыз сумен қамту басты назарға алынған. Ауданда 16, ауылдық округте 35 елдімекен бар. Бүгінгі күні орталықтандырылған ауыз су жүйесімен қамту көрсеткіші 91 пайызға жеткен. Сонымен қатар, Ақтоғай ауданының орталығында 2022-2023 жылдары бастау алған кәріз жүйесінің құрылысы биыл жалғасын тауып, қазынадан 2 млрд. теңге қаржы бөлінген. Аталған жоба 2025 жылы пайдалануға беріледі.

Нұрдос КӘРІМ,
Ortalyq.kz

Сообщение Ақтоғай ажарланады появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

– Борлы кенішіндегі катодты мыс өндіретін гидрометаллургиялық зауытта өткен жылы 70 адам жұмысқа орналастырылды. Биыл жобалық қуаттылығы толық жүзеге асқанда 150 жұмыс орны құрылады. Сондай-ақ, таяу жылдары өнеркәсіп саласында 830-дан астам жұмыс орнын құра отырып, темір және түсті металдарды өңдеу, мыс штейн және молибден өндіру бойынша төрт ірі жобаны іске асыру жоспарлануда, – деді Руслан Кенжебеков.

Аталмыш жоба аясында Қызыларай ауылында фельдшерлік-акушерлік пункт салынады деп күтілуде. Ал, Шұбартауда отбасылық емхана салу жоспарлануда. Одан қала берді, Шашубай кентіндегі кезекте тұрғандарға 100 пәтерлі тұрғын үйдің кілті табысталмақ. Бүгінгі таңда аталмыш үйді қалпына келтіру жұмыстары аяқталып қалған.

– Жалпы, ауданда тұрғын үй кезегінде барлығы 440 адам тұр. Осы мәселе бойынша ауданда тиісті жұмыстар жүргізілуде. Биыл Шашубайдағы үйге тиісті жұмыстарды аяқтап, осы жылдың бірінші тоқсанында пайдалануға беруді жоспарлап отырмыз. Сонымен қатар, жеке инвесторлар арқылы Сарышаған мен Ақтоғайда кезекте тұрғандарды тұрғын үймен қамтамасыз етпекшіміз, – деді аудан әкімі.

Сонымен қатар, «Ауыл – Ел бесігі» арнайы жобасы аясында өткен жылы Сарышаған кентінде дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің құрылысы басталған болатын. Биыл сол кешен пайдалануға беріледі.

Шашубайда әмбебап спорт залы ашылмақ. Ал, залды ашу үшін «Қазақстан халқына» қорынан қаражат бөлінген. Сол секілді аталмыш қор аясында Ақтоғайдағы стадионды қалыпқа келтіру жұмыстары жүргізілетін болады.

Ербол ЕРБОЛАТ,
Ortalyq.kz

Сообщение Ақтоғайдағы ауқымды істер появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Бұл жолы Ақтоғай аграрлық-техникалық колледжінің студенттері, волонтер жастар жалғызбасты қарт кісінің үйіне барып, ауласының қарын тазалап, көмектесіп қайтты. Жастардың көмегіне дән риза болған қариялар ақ баталарын беріп, қайырымдылық шарасы алдағы уақытта да жалғасын тапса екен деген тілегін білдірді.

– Аға ұрпаққа одан әрі көмек көрсету белсенді жастардың жоспарында бар. Бұл ойымызды жүзеге асыру үшін жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында байланыс телефондарын жариялаймыз. Сөйтіп, әрбір жалғызбасты аға ұрпақ өкілі өзіне қажетті көмек сұрай алады. Жастар қар күреуге арналған жабдықтарын алып, қыс айы біткенше жалғызбасты қарттардың, тыл еңбеккерлерінің және мүгедектігі бар жандардың ауласын қардан тазалап береді. Қайырымдылық жасаған жақсы ғой, мұқтаж жандардың күлімдеген жүзі жүрегіңе бір жылылық ұялатады, – дейді Ақтоғай ауданының Жастар ресурстық орталығының басшысы Шыңғыс Елеген.

Нұрдос КӘРІМ,
Ақтоғай ауданы
Ortalyq.kz

Сообщение «Батамен ер көгереді» появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.