Кездесуге Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі – Кеңес Жұмабеков, Шет ауданының кұрметті азаматы – Әділ Бакиров, Қазақстан ауыл шаруашылығы саласының үздігі, Қаркаралы ауданының Құрметті азаматы Ниханбай Омарханов сөз алып, естеліктерімен бөлісті.

– Өнерге нағыз берілгендер азайып барады. Аманолла Шайбеков тоқырау жылдарында руханиятымыздың бір пұшпағы – халық театрын көтеруде ерлікке бергісіз еңбек сіңірді. Өнер саласында, әсіресе, ауыл мәдениетін көтеруде Аманолла секілді азаматтардың орны ерек. Аудан, ауылдарды аралап жүріп, Ақтоғайға жол түскенде Әлжаппар Әбішевтің «Найзағай» романы желісі бойынша Аманолла жетекшілік еткен қойылым ерекше әсер етті. Мәдиді ойнаған әртістің шеберлігі есімнен кетпейді, – деді Кеңес Жұмабеков.

Аманолла Шайбеков қонақтарға 50-ге тарта әні кіріктірілген «Айға айналған махаббат» әндер жинағын тарту етті.

– Аманолла Шайбеков сахна тілін, шеберлікті, режиссураны үйрететін бірнеше кітаптардың авторы. Еңбектері театр өнеріне бейім, көпшілік тарапынан қолдау тауып, республикаға насихатталуы тиіс, – деді мәдениет қайраткері Дунай Еспаев.

Аяулым СОВЕТ,

ortalyq.kz

Сообщение Өнерпаздың сырлы әлемі появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Кеншілер астанасының тағылымды тарихы мен бай мәдени мұрасына арналған көркем кеш қала әкімдігінің, жергілікті өнер ұжымдары мен әртістердің жан-жақты қолдауымен ұйымдастырылып, өнер иелері мен зиялы қауымға, қала жұртшылығына ерек мерекелік көңіл күй сыйлады.

Концерт бағдарламасы ұсынылған жанр әралуандылығымен, тартымдылығымен, сапасымен таңырқатты. Жүргізушілер Айтжан Мусин, Мейрамгүл Кәріпжанова, Гүлнұр Жәкен және Аян Аманбаев көрермендерін қуаныш пен шаттық әлеміне енгізгендей, шоу форматында шараны шебер тізгіндеді.

Орындаушылар қатарында кәнігі, кәсіби әртістер де, жас таланттар да бір сапта болды. Олар көзайым жұртшылыққа вокалдық композициялардан бастап, түрлі би қойылымдарына дейінгі әртүрлі номерлер ұсынды. «Жас толқын» балалар ұжымы, «Кәусар» вокалдық дуэті мен Әсел Қарабаеваның вокалдық студиясын ерекше атап өткен жөн.

Һас шеберлік пен терең түсінікпен орындалған классикалық шығармалар да залдағы жанды бейжай қалдырмады. Көрермендер «Қарағанды вальсі», «Қарағандым», «Таңғы қала» атты әндерінің қайырмасы сағынған тыңдарманының мейірін қандырды.

«Қазыналы өлке – Қарағанды» гала-концерті әр көрерменіне көл-көсір қуаныш пен шалқар шабыт сыйлап қана қоймай, тарихы қатпарлы аймақтың мәдени өміріндегі естен кетпес жарқын оқиғаға айналды. Көркем шығармашылықтың жан тербетер әсемдігі, сан қилы реңкі бұқара жұртына ғанибет алуға, сондай-ақ, туған қаласының мәдени қазынасына, шексіз рухани байлығына тағы бір мәрте көз жеткізуге, өзіндік ой тұжыруына тың мүмкіндік ұсынды. Шара соңы қала күніне арналған лазерлік шоуға ұласты. Еске салып өтелік, жыл соңына дейін осы сынды түрлі форматтағы жүзге тарта мерекелік шара өтеді.

Ерқанат КЕҢЕСБЕКҰЛЫ,
«Ortalyq Qazaqstan»

Сообщение Ән қанатындағы Қарағанды появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Қарағанды тарихы 1833 жылы Аппақ Байжановтың алғаш көмір кенін табуынан басталады. Содан бері қара маржанның ордасына айналған Қарағанды күн сайын көркейіп, қанатын кеңге жаюда. Пайдалы қазбалары мен өндірісі, ауыл шаруашылығы, кәсіпорындар мен бизнесі күн сайын өркендеуде.

Қазақстанның ірі индустриялық орталығына жататын өндірісті өлкеміздің торқалы тойы қарсаңында қазыналы Қарағандыға қызмет бабы бойынша отбасыммен қоныс аудардым. Осы 90 жылда қаланың қарыштап өсіп, еліміздің экономикалық және саяси тірегіне ғана емес, ғылым мен мәдениеттің, өнер мен білімнің қаласына айналғанына көз жеткіздік. Алып мегаполис, Елордамыз Астанадан Қарағандыға қоныс аудару оңай болмағанымен, қарағандылық болып, қаланың болмыс-бітімімен танысып келеміз.

Сарыарқаның жүрегінде орналасқан аймақтың орасан зортарихи, рухани қазынасы –  кітапханалар. Қарағанды облысында ұлттың рухани азығы саналатын 257 кітапхана бар. Облыстық 4 кітапхана ішінде өзім басшылық ететін Қарағанды облыстық зағип және нашар көретін азаматтарға арналған арнайы кітапханасы да биыл 55 жылдық мерейтойын тойлайды.

1969 жылы 30 қазанда құрылған арнайы кітапхана көру қабілеті бұзылған пайдаланушылардың кітапханалық қызметтерге бірдей қолжеткізуін қамтамасыз етіп, ақпараттық, мәдени, оңалту функцияларын атқарады. Оқырмандарға мемлекеттік, орыс және басқа тілдердегі бедерлі-нүктелі, жазық баспалы, аудиовизуалды басылымдар, тактильді материалдар, электронды және басқа құжаттар қорын ұсынып, ақпараттық сұраныстарын өтейді.

Кітапхана қоры 84000-нан астам дана, оның ішінде мемлекеттік тілде 15000-нан астам құжат қорын пайдалана, жылына 5000-ға жуық пайдаланушыға,оның ішінде 1763 көру қабілеті бұзылған пайдаланушыларға қызмет көрсетеді.

Кітапхана қызметін жетілдіре, барлық санаттағы оқырмандар мен денсаулық мүмкіндігі шектеулі жандарды әлеуметтік оңалтып, бейімдеуде, олардың қоғам өміріне белсене қатысып, ақпаратқа қолжімділігін қамтамасыз етуге елеулі үлес қосудамыз. Бүгінгі күні арнайы кітапхана жұмысын дамытуда мол тәжірибе жинақтап, іс-қызметті ілгерілете жұмыс жасауды жалғастырудамыз.

Қаламыздың 90 жылдық торқалы тойын кітапханада ұйымдастырылған «Сарыарқа – елдің жүрегі» атты мерекелік бағдарламамен атап өттік. Іс-шараға көру қабілеті бұзылған оқырмандар атсалыса қатысып, қалаға арналған «Қарағандым», «Сарыарқа» өлеңдерін шабыттана оқыды.Зағип оқырмандарды қала мерейтойымен құттықтай келген «Молодежный» Мәдениет үйінің өнерпаздары өнерлерін көрсетіп, әннен шашу шашты. Іс-шара аясында «Ынтымағы жарасқан Арқа елім» атты тұрақты кітап көрмесіндегі әдебиеттерге шолу жасалып, қала тарихы, әдебиеті мен мәдениеті, ғылымы мен табиғатына арналған басылымдар таныстырылды.

Алдымызда алар талай асу бар. Кеншілер қаласымен қатар жасап, ғасырлық тарихы бар қасиетті Қарағандымен көздеген мақсаттарыма ұмтылудамын. Қала тарихымен бірге дамыған арнайы кітапханамыз көру қабілеті бұзылған пайдаланушылардың кітапханалық қызметтерге бірдей қолжеткізуін қамтамасыз етебермек.

Мерейлі мерейтойыңмен, қазыналы Қарағандым!

Ғалым НҰРЛАНОВ,

Қарағанды облыстық  зағип және нашар көретін

азаматтарға арналған  арнайы кітапхана басшысы

Сообщение Құт дарып, кие қонған Қарағанды! появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Әкімдік осы айтулы мереке құрметіне 10 ақпан сағат 19.00-де «Шахтер Даңқы» ескерткішінің артындағы алаңда мерекелік отшашу болатынын айтқан. Алайда, ауа-райының қолайсыздығына байланысты, яғни аймақтағы жел, боран, қар және жаңбыр болуы себебінен отшашу болмайды.

Сонымен қатар орталық саябақтағы мұз алаңында «Флешмоб» болу керек болатын. Бұл іс шара да ауа райының қолайсыздығына байланысты басқа күнге шегеріледі.

Ал, ертең сағат 17:00-де кеншілер мәдениет сарайында лазерлік шоу және мерекелік гала концерт өтеді.

Мереке құтты болсын!

Аида РАХЫМҚҰЛОВА,

Ortalyq.kz

Сообщение Қала күніне орай отшашу мен флешмоб болмайды появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Жыл бойы өңірден түлеп ұшқан абыройлы азаматтар 90 жылдық торқалы тойға тарту ұсынып, аудан жұртшылығына айтарлықтай жоралғы жасады. Ерсін Кәрібайұлы аудан орталығының кіреберісіне өз есебінен тоқсан түп қарағай отырғызып, мәрттік танытқан еді. Бұл игі іс «Рухани жаңғыру» бағдарламасының «Туған жерге туың тік» жобасы аясында ауданның 90 жылдығы мен Сәкен Сейфуллиннің 125 жылдық мерейтойына арналған-ды. Сондай-ақ, Ерсін Кәрібайұлы «90 жылдыққа – 90 қарағай» атты бастамасын туған ауылында жалғастырып, мешіт жанына 10 түп қарағай көшетін отырғызғаны тағы бар.

Баталы іс ескерусіз қалмады.

Газет ұжымы мен оқырмандар атынан әріптесімізді лайықты марапатымен құттықтай отырып, шығармашылық табыс тілейміз!

Жәлел ШАЛҚАР.

Сообщение Журналист жетістігі – оқырман мерейі появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Биыл – Жаңаарқа ауданының құрылғанына 90 жыл. Арқа атырабындағы осы бір жазиралы мекен тарихындағы тағдырлы кезең де, сұңқар Сәкен бастаған ұлы тұлғалары да дәріптеліп, туған жер шежіресінде һәм ел жадында қайта бір жаңғыратын жыл. Рас, қызыл империяның қанды шеңгеліне күштеп ұжымдастыру науқанының бастау алып, әкімшілік-аумақтық реформа негізінде жіктелген шаруашылықтардың құрылғанын несіне мерейтойға айналдырамыз деген де пікір айтылып жүр. Әрине, бұл пікірдің де жаны бар. Десек те, сол дәуірде атқа мініп, сол төңіректегі халықтың тұрмыс-тіршілігін тұғырландыру жолында еңбек еткен тұлғалардың жазығы не? Тіпті, олардың жанкешті еңбегін тарихтан өшіріп тастауға қандай қақымыз бар? Осы тұрғыдан алғанда, ардақталуға лайықты есімдер ардақталып, кешеден бүгінге тарих болып жеткен шерлі шежіреміздің әр парағы парасат тұрғысынан парықталуы керек деп ойлаймын.

Менің бүгінгі кейіпкерім Мұхаметжан Сейітмағанбетов – ұрпақ құрметіне лайықты жанның бірі. Жаңаарқа төңірегіндегі жамағат Мұхаметжанды білмеуі мүмкін. Өйткені, бұл кісінің елге танымал есімі – Жетімек. Мұхаңа бұл есімнің өзін ел емес, тағдыры берген. Әкесі дүние салғанда ана құрсағында қалған ұлдың сойы осылай аталып кетті.

Өз басым Жетекеңнің көзін көрген жоқпын. Ұрпақтарымен дос-жар болып, сырбаз сыйластықта жүрміз. Текті әулет. Сөз ұстаған, істің қыбын тапқан. Өрелі һәм өнерлі. Шындығымды айтайын, Жетімек ақсақалдың бейнесін мен кейінгі ұрпақтарының бойындағы парасат пен тектілік арқылы жасап алғанмын. Әрине, ел аузында да Жетекең туралы әңгіме көп.

Ел айтады… Жетекең аса қатал, талапшыл бола қоймаған. Бірақ, өз ортасында барынша ықпалды болған. Мәселен, Жаңаарқада «жауғызамыз, Жетеке» деген әңгіме бар. Жетімек Сейітмағанбетұлы – колхоз төрағасы. Бір жылы қуаңшылық болып, шаруашылықтан күй қашқалы тұр. Шаруашылық фермаларын аралап жүрген басқарма Жетекеңнің назары күннің көзін көмкере жапқан қою бұлтқа ауып:

– Апыр-ай, мына бұлттың қоюын қара. Жел қуып, жаумай кетер ме екен, – депті. Сонда қасындағы серіктестері ұлардай шулап:

– Жауғызамыз, Жетеке! – деген екен. Бұл жерде қазіргідей басшының жеке басына табынушылық емес, Жетекеңнің аңсары ауған тілектің орындалуын қалаған пейіл тұр еді. Өйткені, ел Жетімек басқарманың көңіліне қаяу түскенін, жанарын кіреуке шалғанын қаламайтын.

Жетекең әкеден жетім қалғанымен, атадан жалғыз емес еді. «Сейітмағанбеттің бесеуі» атанған ағайынды бес ұлдың кежесі. Бөкен, Әлкен, Ақан, Балкен ағаларының арқасында жетімдік тауқыметін тарта қоймаған. Әлі күнге дейін Сейтекеңнің бесеуінен өрбіген өрен-жаранның ынтымақ-ымырасы сырт көзді сүйсіндіреді. Әр өңір, әр қалада өмір кешіп жатыр демесеңіз, ортақ қазаннан бойларына нәпақа сіңіріп, ортақ табаққа қол созып жүр. Қазан, табақ дегенде, көз алдымызға тамақ келе қалады ғой. Ал, бұл әулеттің ортақ қазан, ортақ табағы – бес әкенің татулығы мен тектілігінен бастау алатын ұлағат. Бойларына қанмен сіңіп, сүтпен дарыған тектілік – Сейтекең ұрпақтарының алтын қазығы.

Осы әулет ұрпақтары арасында Бөкеннің баласы, ҚазССР Оқу ісінің үздігі Ысқақ марқұмға шәкірт болғанымды, Балкеннің баласы Рымбайға рухани іні болғанымды, Данияр Жетімековпен дос болғанымды мақтан тұтамын өз басым.

…Жетімек (Мұхаметжан) Сейітмағанбетов 1911 жылы туған. 1926 жылы ағасы Бөкен атқа мінгестіріп, Қызылордаға оқуға апарған екен. Әуелі ескіше қара танып, одан кейін кеңестің мектебінде оқыған талапты ұлға оқу игеріп, мамандық меңгеру аса қиындық туғыза қоймайды. Тек қана тұрмыстың төмендігі қолбайлау болмаса… Тұрмыстың әлжуаздығын қараңыз, Бөкен ағасы кенже інісін Әулиеатаға (қазіргі Тараз) жеткізіп, сол жерде мініп барған атын сатады. Бауырын бухгалтерлік есеп мектебіне тіркетіп, аттың құнын қолына беріп, өзі керуеншілермен ілесіп елге қайтады.

1928 жылы Сарысу ауданы ашылды. Орталығы – қазіргі Түгіскен ауылы. Қазіргі Жамбыл облысы құрамындағы Сарысу ауданы – осы Түгіскенде, Арап қырының етегінде ұйымдасқан ауданның мұрагері. 1932 жылғы зобалаңда аудандық советтің мөрі кедей Досымбектің қолында кетіп, сол Байқадам өңіріне барып, аудан атауын өзгертпестен қоныстана салған. Міне, осы ауданның атқару кеңесінің алғашқы төрағасы болып Жетекеңнің немере ағайыны Өмірәлі Қалжанов сайланады да, Әулиеатадан бухгалтерлік оқу бітіріп келген бауырын ауаткомның хатшысы етіп қызметке алады. Ал, 1932 жылы Сарысу ауданынан қалған шаруашылықтарды (артель, мойынсерік) ірілендіріп, ұйымдастыруға Жетекең Бидәулет Өскенбеков, Бөлекбай Қосаев, Бекет Бейсенбин сынды ел азаматтарымен бірлесе кірісті. «Қара қоғалы», «Қамысмола», «Ақтасты», «Қаражартас», «Бозкөл», «Қарсыадыр» мойынсеріктерін ірілендіріп, екі артель ұйымдастырған да – осылар.

Өз қатарында сауаттылығымен көш бастап, арнаулы білім алып үлгерген Жетімек Сейітмағанбетов 1933 жылы Жаңаарқа аудандық жоспарлау бөлімінің басшысы болып тағайындалды. 1940 жылы Мәскеуге оқуға барып, мал өнімдерін дайындау бойынша арнайы курс бітіріп келді. Сол кезеңде КСРО Дайындау министрлігінің жергілікті жердегі тікелей өкілдігі саналатын дайындау мекемесінің тізгінін де ұстады. Жаңаарқа төңірегінде «Атасу», «Киров» колхоздарын басқарды. 1956 жылы туған ауылы Түгіскенге оралып, «Жеңіс» колхозына басқарма болып тағайындалды. Міне, Жетекеңнің жемісті жылдары, «жұлдызды сәті» осы сәттен басталады. Ауылдық кеңестің төрағасы елге қадірлі Жаман Қирабаев еді. Екі басшы тізе қоса жұмыс атқарып, ел еңсесін көтерді. Мақажан Момбеков, Әбілқайыр Асқаров, Жайлыбай Смақов, Мақыбас Бердалин, Дәулет Ілиясов, Бекет Бейсенбин, Көпбай Өтебаев, Төлеген Матаев, Ерденбай Жақыпов, Аманбай Қалдаяқов, Зейнолла Мақажанов, Мұқым Әбішев секілді ел ағалары сенімді серіктері болды. Аз уақыт ішінде «Жеңіс» колхозы миллионер шаруа шылыққа айналды. Мал басы артып, өнім көлемі ұлғайды. Егін салды, тоқ диірмен орнатты. Елдің аузы нанға жарып, науқастана қалғандар аудан орталығына сабылмай, Жетімек салғызған ауруханада емделе бастады. Колхоз жылқысын ерте көктемде Қарағандыға айдатып, Қарабас станциясында бие сауғызды. Қымызды Қарағанды шахталарына өткізіп, күзге дейін қыруар табыс тапты. Колхоз орталығында мәдениет үйі салынып, аты аңызға айналған Игілік Омаровтың әні әуелейтін күн де туды. Сиыр сүтін Қаражал қаласына өткізді. Бір сөзбен айтқанда, бұған дейін малды таңертең өргізіп, кешке қоралауды ғана білетін колхоз өндірісі әртараптанды. Бұрын қыс мезгілінде Шуға шұбыра көшіп, Бетпақдалада мал қыстатып жүрген колхоз малшылары отырықшылыққа бейімделіп, шөп маялауды үйренді. Осының барлығы – Жетімек Сейітмағанбетовтің іскерлігі мен терең білімінің арқасында мүмкін болған игілік еді.

1962 жылы колхоз таратылып, «Жеңіс» совхозы құрылды. Директоры болып Ыдырыс Жұмабеков тағайындалды. Негізі мықты шаруашылық ақыры мықты болады емес пе?! Жұмысы жүйеленіп, ырысы еселенген шаруашылықтың тасы өрге домалап сала берген. Социалистік Еңбек Ері Ыдырыс марқұмның өзі Жетекеңді ұстаз тұтты.

Бүгінде, «Жеңіс» акционерлік қоғамы болып асыл тұқымды қой өсірумен шұғылданып отырған іргелі шаруашылықтың бастауында Жетімек ақсақалдың қолтаңбасы жатыр. Ұйымдастыру ісінде Жетекең қалыптастырған дәстүр үзілмеген. «Жетекең айтты» деген әңгімемен қатар, шаруашылық ісінде «Жетекең әдісі» деген термин қатар аталады.

…Сарысу мен Сөртіні тел емген, Арап қырының етегінде түтіні түзу шыққан бір ауыл бар. Ол – Түгіскен ауылы. Жері – құмдауыт. Сусыған құмда басқан ізің қала ма, тәйірі?! Бірақ, Жетекеңдердің ізі де, ісі де көмескіленген жоқ.

Ерсін МҰСАБЕК.

Сообщение Түгіскенді түлеткен появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.