Университет аудиториясынан әлемдік рекордқа дейін

Бүгінгі заманауи университет – тек дәрісханалар, зертханалық сабақтар мен емтихан сессиялары ғана емес. Бұл – білім нақты іске жарайтын идеяларға айналып, студенттік жобалар шынайы міндеттер арқылы сыналатын орта. Мұның жарқын дәлелі – Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университетінің «Киберқауіпсіздік және жасанды интеллект» кафедрасы студенттерінің HackAlem AI 2026 халықаралық хакатонына қатысуы.

HackAlem AI 2026 жылғы 23 қыркүйекте Астанадағы EXPO аумағында өтті. Сол күні ауқымды алаң студенттерді, жас мамандарды, әзірлеушілерді және жасанды интеллект энтузиастарын біріктірді. Олардың барлығын білімдерін көрсетіп қана қоймай, заманауи технологияларды бизнес, мемлекеттік басқару және қоғамның нақты мәселелерін шешуге қолдануға деген ұмтылыс тоғыстырды.

Хакатонда университет атынан 51 білім алушы қатысты. Олардың 36-сы – «Киберқауіпсіздік және жасанды интеллект» кафедрасының студенттері мен магистранттары. Осындай деңгейдегі іс-шараға қатысу әрқайсысына қазіргі AI индустриясын ішінен көруге, өз күшін сынауға, уақыттың қатаң шектеуі жағдайында жұмыс істеуге және түрлі өңірлер мен елдерден келген пікірлестермен тәжірибе алмасуға мүмкіндік берді.

HackAlem AI ауқымы шынында да таңғаларлық болды. Ресми деректерге сәйкес, оған 2415 адам қатысты және бұл жетістік AI хакатонына қатысушылар саны бойынша Guinness World Records әлемдік рекорды ретінде тіркелді. Жалпы, жасанды интеллект қолданылып әзірленген 1066 шешім қарауға ұсынылып, олардың тек 60-ы финалға өтті. Осындай жоғары бәсекелестік жағдайында үздіктер қатарына енудің өзі елеулі жетістік саналады.

Қатысушылар энергетика, қаржы, мемлекеттік басқару, телекоммуникация, логистика, білім беру, сауда, креативті индустриялар мен коммуникациялар салаларындағы өзекті міндеттермен жұмыс істеді. Хакатонда бағдарламалау мен жасанды интеллект құралдарын меңгеру ғана жеткіліксіз болды. Жетістік қойылған мәселені тез түсінуге, міндеттерді бөлуге, қолайлы технологияны таңдауға және қысқа мерзім ішінде сенімді прототип ұсынуға байланысты еді.

ИММ-26-1 тобының магистранттары Арман Шерім, Рахат Әлиев және Жандос Ақтаев кірген Meta Juniors командасы ерекше табысқа жетті. Олардың Career Quest жобасы «Басқару» бағыты бойынша үшінші орын алды.

Career Quest – қызметкерлердің кәсіби дамуын қолдауға арналған интеллектуалды сервис. Магистранттар жасаған шешім қызметкерге мансап жолындағы ықтимал қадамдарын айқындауға және одан әрі өсу үшін қандай құзыреттерді дамыту қажет екенін түсінуге көмектеседі. Бұл сервис жұмыс берушілер үшін де пайдалы: оның көмегімен HR мамандары командадағы дағдылар тапшылығын анықтап, қызметкерлерді оқытуды дәлірек жоспарлап, ұйымның кадрлық әлеуетін тиімдірек пайдалана алады.

Жобаның құндылығы – оның практикалық бағытында. Бұл тек байқау таныстырылымы үшін жасалған дерексіз тұжырымдама емес, әрі қарай дамытылған жағдайда компанияларда, білім беру ұйымдарында және кадрлық қызметтерде қолдануға болатын цифрлық өнімнің негізі. Бұл жобада жасанды интеллект сәнді технологиялық үстеме емес, талдау жасау мен шешім қабылдауды қолдайтын құрал қызметін атқарады.

Команданың жоғары нәтижесінің негізінде білім, табандылық және үйлесімді жұмыс жатыр. Хакатон жағдайында сәтті идеяның өзі жеткіліксіз: оны тез арада түсінікті үлгіге айналдырып, пайдаланушы сценарийін ойластырып, негізгі функцияларын жүзеге асырып, жобаның өзектілігін сарапшыларға дәлелдей білу қажет. Әрбір қатысушы жұмыстың өз бөлігіне ғана емес, ортақ нәтижеге де жауап береді. Сондықтан, Meta Juniors командасының үшінші орны магистранттардың кәсіби дайындығын ғана емес, біртұтас команда ретінде әрекет ете білу қабілетін де көрсетеді.

Студенттердің осындай жарыстарға қатысуы олардың университет қабырғасында алатын даярлығымен тығыз байланысты. Бағдарламалау, деректер базасы, жасанды интеллект технологиялары, ақпаратты талдау және бағдарламалық жүйелерді әзірлеу кәсіби негіз қалыптастырады. Алайда қазіргі IT маманына анықтамаларды, алгоритмдерді және бағдарламалау тілдерінің синтаксисін білу жеткіліксіз. Міндетті түсіну, болашақ пайдаланушының қажеттілігін көру, шешімнің бірнеше нұсқасын табу және олардың ішінен ең тиімдісін дәлелмен таңдау маңызды. Сондықтан, оқытудағы жобалық тәсіл ерекше мәнге ие.

Практикалық және зертханалық сабақтар, цифрлық өнімдерді өздігінен әзірлеу, командалық тапсырмалар, байқаулар мен хакатондарға қатысу студенттерге дайын оқу мысалдарының шеңберінен шығуға мүмкіндік береді. Бір ғана дұрыс жауабы жоқ ашық міндетпен бетпе-бет келгенде, олар талдауды, тәжірибе жасауды, қателерді түзетуді және қабылданған шешім үшін жауапкершілік алуды үйренеді.

Мұндай даярлық кез келген кәсіби салада қажет әмбебап қасиеттерді де дамытады: сыни ойлау, бастамашылдық, тіл табыса білу, белгісіздік пен уақыт тапшылығы жағдайында жұмыс істеу. HackAlem AI-де бұл дағдылар техникалық сауаттылықпен бірдей маңызды болды. Қатысушыларға команда ішінде келісу, идеяны анық тұжырымдау, шектеулі ресурстарды бөлу және нәтижені сарапшыларға ұсыну қажет еді.

Meta Juniors командасының жетістігі басқа студенттер үшін де ерекше маңызды. Ол елеулі технологиялық табыстардың тек ірі зерттеу орталықтары мен халықаралық корпорацияларда ғана басталмайтынын көрсетеді. Олардың бастау нүктесі университет аудиториясы, зертханалық жұмыс, курстық жоба немесе топтастармен пікірталас кезінде туған идея болуы мүмкін. Білімге мақсаткерлікті, ізденімпаздықты және еңбек етуге дайындықты ұштастырса, студенттік жоба ірі халықаралық алаңдағы бәсекеге төтеп бере алады.

Е. КЛЮЕВА
А. ӘУБӘКІРОВА

Киберқауіпсіздік және жасанды интеллект кафедрасының аға оқытушылары