Тұманбай МОЛДАҒАЛИЕВ

Ана

Құлайын деп бара жатам құлдырап,

Көңілім жүдеп, көзім алды бұлдырап,

Сол кезде бір ән естимін жақыннан,

Аққан бұлақ секілденген сылдырап.

Есім жиып, өз бойымды тік ұстап,

Тіршіліктің әуенімен тыныстап,

Сергимін де, сезім гүлін құлпыртам,

Кел дегендей болады бір күміс бақ..

Сөндім-ау деп, өлдім-ау деп ышқынып,

Қалған кезде бойымдағы күш бұғып,

Сөнбейсің деп дауыстайды анашым,

Мен орнымнан жығыламын үш тұрып.

Ойнап шығам содан кейін құрақтай,

Жарқылдаймын жүрегімді жылатпай,

Мүмкін, ана махаббаты шығар бұл,

Мені сүйеп келе жатқан құлатпай.

  ***  

 Қадыр Мырза Әлі

  Ана   

Бәрі де, Ана, Бір өзіңнен басталды.

Сен деп жаздым алғаш өлең-дастанды.  

Қуандым ба, Өзің бар деп қуандым.

Жыладым ба, Өзің жоқ деп жас тамды.

Бәрі де, Ана, Бір өзіңнен басталды.

Жанарыңнан көрдім алғаш аспанды.

Еркелесем, бір өзіңе еркелеп,

Жасқандым ба, Тек өзіңнен жасқандым.

Алғашқы дәм, ол да сендік сүт еді,

Ақ сүт берген қашан да үміт күтеді.

Отанымның өзі сенен басталып.

Жауларыма жеткен жерден бітеді. 

               ***  

Төлеген Айбергенов

Ана

Арманыңды ақтармын ба жүрегімде тербесем?

Айға сіңілі, қарындассың қасиетті Жерге сен.

Мен өзіңді теңдесі жоқ құдірет деп түсінем,

Сендік қуат мың есе артық Жердің тарту күшінен.

 Сұлу әлем, әлем сұлу сен жаратқан адаммен,

Көк жолының қарсылығын қағып тастап барам мен.

Сендік қуат болар, бәлкім, басын иді көк маған,

Әркез сенен туғанымды есіме алсам, тоқтаман.

 Ал ұмытсам, ұмыт болып қаларымды білемін,

Ұмыт қалмау үшін менің шарқ ұрады жүрегім.

Шат жүріп-ақ қас қаққанша боламын мен шерменде,

Жетім емес кей ананың жетімдігін көргенде,

Көз алдымда жас дөңгелеп булығам да ызадан,

Маған тіпті сөз келмейтін ұяттардан қызарам.

Бұл дүниеге онсыз-дағы кеткен жоқ па көп есең,

О, аналар, кей пасықты жаратасың неге сен?!

Тасбауырлар дүниеге келсін де, тез кетсін де,

Әлде өзгелер ондайлардан жиіркенсін дейсің бе?

Қай кеудені жылытады лапылдаған отпенен,

Өз кеудесін жылытуға құдіреті жетпеген.

Анаң саған керек болса, балаңа да сен керек,

Кезекпенен ауысатын ғұмыр ғой бұл дөңгелек.

Ана керек, о, адамдар, ана керек адамға,

Анасыздар аң сияқты күн кешіп жүр ғаламда.

Пікірімді ұнатпаған таптық та дер дананы,

Даналықтың қажеті жоқ сыйлау үшін ананы!  

             ***

  Мұқағали Мақатаев

– «Шеше, сен бақыттысың»

 Шеше, Сен бақыттысың! Жыламағын.

Жай түсіп жатқанда да құламадың.

Тәңіріңнен мен едім ғой сұрағаның,

Сондықтан жыламағың, жыламағын!  

Бармын ғой, Тірімін ғой, Қасыңдамын.

Өлмеймін, мен өзіңдей асылданмын!

Таусылып, өз-өзіңнен шашылмағың,

Байырғы берекеңді қашырмағың!  

Мен сенің қанықпын ғой көз жасыңа,

Өзім кепіл тот басып тозбасыма.

Екі жыр жазсам саған бірін арнап,

«Шеше» деп жаздым ылғи сөз басына.

(Тәңірім кеше көрсін кесірімді.)

Аспанға жазам сенің есіміңді!!!

Шеше! Сен бақыттысың, тербете бер,

Құба талдай иілген бесігімді…

                      ***  

Жұмекен Нәжімеденов

Ана   

Бесікте – Ана,

бесікте – бөбек:

Бірі тербеледі, бірі тербетеді.

Бал-бөбек былдыр, өсіп те келеді,

Анаға жалғыз, сол жетеді.

Ана, Ана, қайран, ана!

Тербейді Ана әлемдегі күлкіні,

Нұр себеді аналардың кірпігі өліге де ояуға,

Ана дайын біреу үшін жылауға, біреу үшін аяуға.

Тербейді Ана қуанышты, бақытты,

тербейді Ана – тебіренеді жаны шын.

Тербейді Ана уақытты;

Барлық әлем – бір-ақ бесік Ана үшін.

Тербейді Ана бөбегін,

Сол арқылы тербетеді өз елін,

Құмын, тауын, өзенін.

Тербейді Ана көлеңкені, шуақты –

Планетаның алақаны сияқты…

Дайындаған: Жәлел ШАЛҚАР

Сообщение «Планетаның алақаны сияқты…» появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.

Жастар жағы Наурыз мейрамын түні бойы алтыбақан аясында ауылдың алты ауызын айтып көңілді өткізген. Мейрамда жігіттер жағы ақылына көркі сай, иба-инабаттылығына тәнті болған қыздарға сезімдерін білдіруге асыққан. Ал, қыздар осындай мерекеде шаршауды ойламаған жігітке «Ұйқыңды аш» деген сылтаумен ең тәтті-дәмді тағамнан «Ұйқыашар» әзірлеген. Жігіттер де ұнатқанына «селт еткізер» деген ниетпен алқа-сырға, шолпы-шашбау сыйлаған.

Дәкен ҮСЕНБЕКҚЫЗЫ, «Алтын алқа» иегері:

– Кезінде «ұйқыашарды» ет, тәтті уыз секілді дәмді тағамдардан жасайтын едік. Сондай-ақ, соғымның соңғы етін уызға салып ұлттық тағамдардың басқа да түрлерін қолдандық. Әркім өз шеберлігіне қарай, мысалы жылқының майы мен құйрық-бауырын араластырып та ұйқыашар ұсынғандар болған. Қыздар сәл қулыққа салып жігіттерге ұйқыашарға бұлақтың таза суын ұсынған. Кейде тостағанға қымыз құйып әкелген екен. Қазір бұл дәстүрлерді жиі көрмейміз. Бірақ, немерелеріме айтып отырамын. Наурыз ұлттық мереке ғой, келешек ұрпақ үшін осы дәстүрді жаңғыртсақ дұрыс болар еді.

Ерден ШОРМАНОВ, Қарағанды құю-машина жасау зауытының бас энергетигі:

– Наурыз тойы ауылда жақсы тойланады. Ауылға барсақ, наурыз көже ішіп, елдегі ағайындармен арқа-жарқа болып қаламыз. Жастар жағы түні бойы алтыбақан теуіп, үлкендері жоқ үйге жиналып, бастаңғы жасап, ақ дастарқанда ән айтамыз. Мереке күнін сылтау еткен жас жігіттер ұнатқан қыздарына сөз салып, болашақ жарын табуға асығады. Осы сәттерде оларды «ұйқыашардың» уыз дәмі оятып, «селтеткізер» сезімге бөлейді. Ал, қалада анама, әпке-қарындасыма сыйлық жасаймын. Енді, бұл «селтеткізерге» саналмағанмен, риясыз көңілдің, ерекше ықыластың белгісі деп ойлаймын.

Айдана БАЛЫҚБАЕВА, Ə.Мусин атындағы Балқаш педагогикалық колледжінің І курс студенті:

– «Ұйқыашар» – қыздар мен жігіттер ұйқы ашу үшін ойнайтын ойын деп ойлайтынмын. Сөйтсем, салт бойынша наурыз тойы алдындағы түнде қыз, келіншектер жігіттер ұйықтап қалмасын деп жақсы тағамдардан «ұйқыашар» дайындайды екен. Ол – қыз, жігіттердің бір-біріне деген сезімі мен махаббатын арттыруға себепші. Дәстүрлер анықтамасын жатқа білемін. Бірақ, сыйлық алып көрмеппін.

Қанат ДОСҰЛЫ, ҚР Ұлттық Ұланы «Орталық» өңірлік қолбасшылығы баспасөз қызметінің басшысы:

– Наурыздағы жастардың сыйлық беру дәстүрі туралы сізден естіп тұрмын. Негізі мерекеде нәзік жандылар қауымына раушан гүлін сыйлаған дұрыс, Бірақ, қазіргі қоғамда мұндай мереке күндері сыйлық дайындап, жастардың басын қосу үрей туғызады. Алдымен, мерекенің мәнін ұғындырмаса, жастар батыстың әдетіне салуы мүмкін. Мысалы, «Әулие Валентин күні» жөнінде бұқаралық ақпарат құралдары дер кезінде түсіндіру жұмыстарын жүргізбегенде тойлап жүрер ме едік? Енді «Валентиннің» кім екенін біліп, ауызға алмайтын болдық. Ал, замандастар арасында наурыздың бұл дәстүрін жаңғыртсақ тамаша болар еді.

Индира ӘСЕТОВА, Жезқазған қалалық №1 жалпы білім беретін орта мектептің мұғалімі:

– Өткен жылы жұбайым мейрамда «селтеткізерге» ою-өрнекті, ұлттық нақыштағы құнды күміс әшекей сыйлады. Мен өзі көптен ұнатып жүрген сағат бердім. Мерекеде бір-бірімізге сый жасау дәстүрге айналған. Отбасымызбен наурыз көже дайындап, дастарқанды қазы-қартаға толтырамыз. Ұлт мерейін үстем етіп, өзгеден ерекшелеп тұратын мереке болғандықтан, бір-бірімізге ақжарма тілек айтамыз. Жаңа жылда Қыдыр ата таза үйге кірсе, ол үй ауру-сырқаудан, пәле-жаладан аман болады деп сенеміз. Сондықтан, Тәңірдің қалауымен орындалатын мейрамды әулетімізбен ұлттық дәстүрге сай атап өтеміз.

Торғай АҚПАНБАЕВА, Білім беру ісінің ардагері:

– Бұл дәстүрлерді тек мейрам келгенде неге еске аламыз? Мысалы, мемлекеттік мерекелерде осы дәстүрлерден сайыс ұйымдастыруға болады ғой. «Селтеткізерде» жігіттер қыздарға ұлттық нақыштағы сыйлық әзірлеуден сайысқа түссе, қыздар «ұйқыашарда» ұлттық тағамдар әзірлеуден жарысады. Сөйтіп, Наурызды һәм ұлттық дәстүрлерді насихаттаймыз.

Наурыз мерекесі қарсаңыңда жүргізілген сауалнама пікірлері сан алуан. Көбі – қазақ Жаңа жылын Тәңірге шексіз ырзалықпен, келешекке зор сеніммен қарсы алған дегенді меңзейді. Сондықтан, кей сәтте жаныңызда жүрген серігіңізге «селтеткізерге» жылы сөздер айту жеткілікті. Ал, сіз төл мерекеде үлкеннен бата алып, сүйікті жанға «ұйқыашар» дайындап, «селтеткізуді» ұмытқан жоқсыз ба?!

Аяулым СОВЕТ

сурет интернеттен алынды

Сообщение Селт еткізер сезімді… появились сначала на «ORTALYQ QAZAQSTAN» газеті.