Шахта қызметкерлерінде өкпенің созылмалы аурулары неге жиі кездеседі?

Өкпенің созылмалы обструктивті ауруы немесе ӨСОА қазіргі заманғы денсаулық сақтаудың маңызды мәселелерінің бірі болып табылады. Бұл тыныс алу жүйесінің созылмалы прогрессивті ауруы, онда тыныс алу жолдарының өткізгіштігі бұзылып, адамның тыныс алуы қиындайды. Ауру біртіндеп дамиды және бастапқы кезеңдерде жиі байқалмайды, бұл медициналық көмекке кеш жүгінуге әкеледі.

ӨСОА-ның негізгі белгілеріне ұзақ мерзімді жөтел, қақырықтың бөлінуі, алдымен денеге қатта күш түсіргенде, содан кейін тыныштықта да пайда болатын ентігу, ауаның жетіспеушілігі, тез шаршау және жұмыс өнімділігінің төмендеуі жатады. Егер мұндай көріністер үш айдан астам уақытқа созылса, дәрігерге барып, тексеруден өту керек.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, өкпенің созылмалы обструктивті ауруы әлемдегі сырқаттанушылық пен өлімнің жетекші себептерінің бірі болып табылады. Сонымен қатар, аурудың көбінесе темекі шегумен ғана емес, сонымен қатар ластанған атмосфералық ауаның, соның ішінде өнеркәсіптік шығындылардың ұзақ уақыт әсер етуімен байланысты.

Шахтинск аймағы үшін ӨСОА проблемасы ерекше өзектілікке ие. Аймақ өнеркәсіптік болып табылады және облыстағы көмір шахталарының саны бойынша көш бастап тұр. Қалада төрт шахта жұмыс істейді, олардың қызметі қоршаған ортаның жай-күйіне және халықтың денсаулығына әсер етеді. Ауаның ластануы және шаң аэрозольдерінің әсері кәсіпорын қызметкерлері үшін де, қала тұрғындары үшін де қауіп факторына айналуда.

Өкпенің созылмалы обструктивті ауруының кәсіби түрі ерекше назар аударуға тұрарлық. Кәсіби ӨСОА жұмыс орнындағы зиянды факторлардың, ең алдымен көмір шаңының, түтіннің және химиялық заттардың ұзақ уақыт әсер етуіне байланысты дамиды. Кәсіп пен ауру арасындағы бұл байланысты ғылыми қауымдастық мойындайды және кәсіптік аурулар тізіміне енгізілген.

Көмір өндіру саласының жұмыскерлері жоғары тәуекел тобына жатады. Шаң бөлшектері тыныс алу жолдарына үнемі еніп, созылмалы қабынуды тудырады және уақыт өте келе бронхтардың тарылуына әкеледі. Ауру баяу дамиды және ұзақ уақыт бойы тек жөтелмен және қақырықтың шығарылумен көрінуі мүмкін, бұл көбінесе еңбек жағдайларының салдары ретінде қабылданады.

Темекі шегу, тыныс алу жолдары инфекцияларының жиі орын алуы, суықта ұзақ уақыт болу және дененің жеке сезімталдығы сияқты қосымша факторлар болған кезде ӨСОА даму қаупі артады. Өндірістік шаң мен темекі шегудің үйлесуі өкпенің созылмалы ауруларының дамуын едәуір жеделдетеді.

Бұл жағдайда алдын-алу өте маңызды. Оның негізгі бағыттарының бірі профилактикалық медициналық тексерулер, әсіресе жұмысқа кірер алдында және еңбек барысындағы тексерулер болып табылады. Тұрақты кәсіби тексерулер өкпе функциясының бұзылуының ерте белгілерін анықтауға және адамды уақтылы тексеріп, емдеуге жіберуге мүмкіндік береді.

Ертерек диагноз қою да маңызды. Аурудың ерте кезеңдерде өкпенің созылмалы обструктивті ауруын бақылауға алуға және оның дамуын бәсеңдетуге болады. Ол үшін флюорографиялық тексеруден өту, көрсетілімдер бойынша спирометрия жүргізу, созылмалы бронхиттерді уақтылы емдеу және тәуекел тобындағы адамдарды диспансерлік бақылауды қамтамасыз ету ұсынылады.

Кәсіби ӨСОА-ның алдын алуда жұмыс берушілер маңызды рөл атқарады. Тыныс алу органдарын жеке қорғау құралдарын пайдалану, санитариялық нормаларды сақтау және өндірістік бақылау қызметкерлердің денсаулығын сақтаудың қажетті шарттары болып табылады.

Өндірістік шаралармен қатар әр адамның өз денсаулығы үшін жеке жауапкершілігі де маңызды. Темекі шегуден бас тарту және тыныс алу органдары ауруларының белгілері пайда болған кезде дәрігерге уақтылы жүгіну өнеркәсіптік аймақта да ӨСОА даму қаупін азайтуға мүмкіндік береді.

Өкпенің созылмалы обструктивті ауруы зиянды факторлардың ұзақ уақыт әсер етуінің нәтижесі болып табылады. Өнеркәсіптік аймақ жағдайында ӨСОА алдын алу мемлекеттің, жұмыс берушілердің, медицина қызметкерлерінің және халықтың ортақ міндеті болып қала береді. Денсаулыққа ұқыпты қарау және уақтылы алдын алу шаралары ұзақ жылдар бойы өмір сапасы мен еңбекке қабілеттілігін сақтауға мүмкіндік береді.

Санжар ИРИСТАЕВ,
Шахтинск қаласының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігері