IT және инжиниринг үшін плацдарм
XXI ғасыр – технологиялардың тек дамып қана қоймай, адам өмірінің әрбір саласына терең бойлаған кезеңі. Бұл дәуірдің басты қозғаушы күшінің бірі – роботтехника. Бүгінде роботтар тек ғылыми фантастикалық фильмдердің кейіпкері емес, олар өндірісте, медицинада және күнделікті тұрмыста біздің сенімді көмекшімізге айналды. Қазақстанның индустриялық жүрегі, қарашаңырағы саналатын Қарағанды қаласы үшін бұл саланың дамуы стратегиялық маңызға ие.
Қарағанды тек көмір өндірумен ғана емес, сол өндірісті «ақылды» ететін, автоматтандыратын жоғары технологиялармен де танылуы тиіс. Бұл бағыттағы алғашқы қадамдар қаламыздың қуатты білім беру инфракұрылымынан бастау алады. Е.Бөкетов атындағы Қарағанды университеті мен Қарағанды техникалық университеті бүгінде нағыз «кадрлар ұстаханасына» айналып отыр. Әсіресе, ҚарТУ базасындағы мехатроника мен автоматтандыру зертханаларында студенттер нақты өндірістік процестерді роботтандырудың практикалық дағдыларын меңгеруде. Осы орайда Қарағанды техникалық университетінің ғалымдары мен инженерлері өңірдің өндірістік ерекшелігіне тоқталып: «Қарағандының тау-кен өндірісі саласында адам өміріне қауіпті аймақтар өте көп. Біздің мақсатымыз – сол аймақтарды роботтандыру. Қазірдің өзінде кен орнындағы жағдайды қашықтықтан бақылайтын және мониторинг жасайтын автоматты жүйелердің прототиптері жасалуда. Бірақ бұл жобаларды өндіріске енгізу үшін жергілікті кәсіпорындар тарапынан сенім мен инвестиция қажет», – деген маңызды пікір білдіреді. Бұл ғылым мен өндірістің арасындағы алтын көпірдің қажеттілігін дәлелдейді. ( https://www.kstu.kz/ )
Роботтехниканың негізі мектеп қабырғасынан қаланатынын ескерсек, Қарағанды мектептеріндегі STEM-білім беру бағытының қарқыны да ерекше назар аудартады. №1 мектеп-лицей, №66 гимназия және №97 орта мектептердегі роботтехника кабинеттері оқушылардың инженерлік ойлау қабілетін ұштауда.
Алайда, осы саланың басында жүрген танымал STEM-сарапшы Айгүл Қасенова мектептегі білім беру сапасына қатысты өзіндік сараптамасын ұсынады: «Қарағанды мектептерінде роботтехниканың дамуы өте жоғары қарқынмен жүріп жатыр. Алайда біз «Lego деңгейінен» асып, инженерлік деңгейге өтуіміз керек. Бізге жай ғана нұсқаулық бойынша робот жинайтын балалар емес, күрделі микроконтроллерлермен жұмыс істей алатын, өз бетінше плата сызатын және бағдарлама жазатын жас мамандар қажет. Мектеп пен ЖОО арасындағы үзілмес байланысты орнату – басты міндет», – дейді ол ( https://nis.edu.kz/ ). Бұл – роботтехниканы тек үйірме деңгейінде емес, кәсіби бағдар ретінде дамыту керек екенін көрсетеді.
Дегенмен, саланың дамуын тежеп тұрған бірқатар кедергілер де жоқ емес. Ең алдымен, бұл – қаржыландыру мәселесі және қымбат құрал-жабдықтардың шетелден келуі. Осы мәселеге қатысты мемлекеттік деңгейдегі көзқарас та қалыптасқан.
Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің өкілдері өздерінің сараптамалық баяндамаларында: «Қарағанды – IT және инжиниринг үшін үлкен плацдарм. Террикондар қаласынан инновациялық хабқа айналу процесі басталды. Біз IT-хабтар мен технопарктер арқылы стартаптарға қолдау көрсетіп жатырмыз. Болашақта қарағандылық өнертапқыштардың шешімдері тек Қазақстанда емес, халықаралық нарықта да сұранысқа ие болады деп сенеміз», – деп атап өтті. Бұл мемлекет тарапынан қолдаудың бар екенін, бірақ инфрақұрылымды әлі де жетілдіру қажеттігін көрсетеді.
Қарағандыдағы роботтехника саласы үлкен серпіліс алдында тұр. Мектеп партасындағы оқушының қызығушылығы, университет ғалымының ғылыми ізденісі және өндіріс орнының сұранысы бір арнаға тоғысқанда ғана біз нақты экономикалық нәтижеге қол жеткіземіз. Жоғарыда аталған сарапшылардың пікірі бізге тек технологияны тұтынушы емес, оны жасаушы ел болу керектігін нұсқайды. Қарағандының цифрлық болашағы бүгін зертханаларда құрастырылып жатқан алғашқы тетіктерден басталады. Егер біз бүгін жас таланттарға дұрыс бағыт-бағдар беріп, сарапшылар айтқан кедергілерді жоюға күш салсақ, ертең Қарағанды еліміздің ең озық технологиялық орталығына айналатыны сөзсіз.
Меланья ЧЕКУШКИНА
