Главная » Руханият » «Білгенге маржан»

«Білгенге маржан»

Араб елін Қыпшақтан шыққан 25 сұлтан басқарған

   Бір заманда Бейбарыс сұлтан бабамыз жат елге құл болып сатылып барса да, тектілігін танытып, қажымас қайраттың, мұқалмас жігердің үлгісін көрсетіп, билік басына көтерілген. Мәмлүк қыпшақтардың рухы тек арада жеті ғасыр өткеннен кейін Бейбарыстың асқан қайраткерлігі мен батырлығының ар­қа­сында ата мекенімен қауыш­қан. Оған мысал, Бейбарыстың дәуірінде ғұмыр кешкен тарихшы Вильгельм Тайпольский де оған: «Бейбарыс – жауынгерлігі жа­ғы­нан Гай Юлий Цезармен ...

Читать далее »

Құмай жылғы қырандар

     «Ит – жеті қазынаның бірі». Осынау Ит жылы туғандардың қатарында да Қазақтың қара нарлары бар. Арқадан ат оздырған тұлғаларға газеттің «Білгенге – маржан» айдарында кезек бердік… Қазақтың Тұңғыш ғарышкері, Халық қаһарманы Тоқтар Әубәкіров Ит жылы (1946 жылы) өмірге келген екен. Біртуар Батырымыз туған өлкесі – Қарағанды аймағындағы мерейтойларға арнаған құттықтауларын, халыққа деген ақ тілегін «Орталық Қазақстан» газеті арқылы жолдауды ...

Читать далее »

Иманжүсіп

Бүгінде Иман­жүсіп Құтпанұлын білмейтін қазақ жоқ. Ерліктері ел ау­зында аңыз. От­ты жырлары көп­шіліктің рухын көтеріп, найзағайдай жар­қылдайды. Иманжүсіп пен Қажымұқан ағайындас болып келеді. Қоянды жәрмеңкесінде болу керек, Қажекең қымызға, одан да күштірек «сусынға» қызыңқырап отырып, Иманжүсіп жақсы сыйласатын ел азаматтарымен шәлкем-шалыс келіп қалады. Әлемде жауырыны жер иіскемеген Қажымұқан сөзге жоқ болса да, күші тасып тұрғанда, алды-артына қарай ма?! Отырған күйінде ...

Читать далее »

Талғат

1973 жылы жас Тоқтар Әу­бәкіров қос мәрте Совет Одағының Батыры Талғат Бигелдиновті Алматыға іздеп келген. «Көмек бер, қолдап жібер, жоғары жаққа айтыңыз», деген пенделікпен келмеген. Әлемдегі ең мықты әскери  ұшқыштармен қатар тұрған қазақтың һас батырынан бата алуға келген. «Батамен ер көгерді». Тоқтар да Совет Одағының Батыры атанды. Айырмашылығы – бейбіт күнде. 2007 жылы Тоқтар ағамыз алпысын тойлады. Талғат Бигелдинов арнайы ...

Читать далее »

Байдар

1240 жылы ұлы қаған Шыңғыс ханның немерелері Мөңке мен Күйік Қарақорымға оралады. Бату мен Байдар бастаған қол Еуропаны жайпауға одан әрі жылжиды. Орыс князьдіктері тегіс пұшайман болып, тізе бүккен. Бату оңтүстікке қарай, Байдар солтүстікке қарай аттанады. Еуропаның үрейлері ұшқан бүкіл крестшілері бірігіп, Байдардың отыз-ақ мың қолына мұздай қаруланған рыцарьлары бар, басқалары бар алпыс мың әскермен қарсы шығады. Күш тең емес. ...

Читать далее »

Білгенге маржан

Шоқан Әлем саяхатшылары, географтары Шоқан Уәлихановты екінші Марко Поло деп атайды. Әйгілі қандасымыз Марко Полодан кейін Қашғарияны зерттеп, Ресей География Қоғамы алдында баға жетпес баяндама жасаған. Марко Поло Шыңғысханның немересі Құбылай билеп отырған Қытай жеріне осы Қашғария арқылы өткен. Шоқан Ресей география қоғамының мүшесі, ресейлік армияның офицері болғаны белгілі. Ганнон Әлемдегі тұңғыш саяхатшы карфагендік Ганнон болып саналады. Карфаген сенаты жаңа ...

Читать далее »

Білгенге маржан

Алмаз тастар – арзан көміртектер. «De Beers» компаниясы 1888 жылы Оңтүстік Африкадағы алғашқы алмас кенішін сатып алған. Содан кейін олар көптеген алмас тастарға тапсырыс беріп, оларды гауһарға айналдыра бастаған. Осыдан кейін гауһар тасты бұйымдардың бағасы көтеріле бастаған. ♦ ♦ ♦ Барлық қытырлақтар картоптан жасалмайды. Қытырлақтың тек 40 пайызы картоптан, ал қалғандары крахмал, ұн және судан жасалады. Ол денсаулыққа зиянды тағамдардың ...

Читать далее »

Қазақтың көне аспаптары

Музыка мәдениетінің өткеніне ой жүгіртіп, әр алуан тарихи деректерге жүгінсек, халық өнерінің қоры шексіз де, музыкалық аспаптардың түрі көп болғаны һақ. Ата-бабаларымыз тастан, ағаштан, темірден, өсімдіктерден, саздан, малдың терісінен, сүйегінен, мүйізден, ішектен, қылдан, тағы басқа да дыбыс шығаруға мүмкін заттардан қарапайым ән-күй аспаптарын жасап отырған. Белгілі композитор, академик А. Жұбанов  «Халық  аспаптарының ішектерінде ғасырлар бойғы даналық тұнып тұр»,– деген еді. ...

Читать далее »

Білгенге маржан

      Газетіміздің өткен санындағы (29 шілде, №83) «Сауалына жауабы» айдарына Жәлел Қуандықұлы деген автордан мынадай жауап келіпті және жауапты дұрыс деп қабылдаймыз: Бұл – «Ат тергеу» дәстүрі. Оңтүстікте «Ат қою» деп те атайды. Сіздер қойған сауалда келіншек Өзенбай, Қамысбай, Қойлыбай, Қасқырбай, Қайрақбай, Қанжарбай деген қайынаталары мен қайнағаларының есімдерін астарлап жеткізіп тұр. Сауал: Сонымен қатар бұл автор да сауал жолдаған екен. ...

Читать далее »

Қызға 40 үйден тыйым

  Ерте заманнан ата-бабаларымыз сұ­лулықтың көркем үлгісін ару қыздың тал бойынан көруді көксеген. Гүлге тән нәзіктік пен батырға тән батылдық бір бойына жа­расқан қазақтың қыздарына тәнті болған жазушылар оларды шығармасына арқау етсе, ақындарымыз инабаттылығы мен нәзіктігін әнге қосып, өлең өрнектерімен көмкерген.   «Қыз – өріс, ұл – қоныс» деп білгендіктен қазақ халқы өрісін кеңейтер қыз балаға ай­рықша көңіл бөлген. «Қыз мінезді ...

Читать далее »